ترفندهای مدیریت زبان بدن در سخنرانی

مدیریت زبان بدن در سخنرانی: بدن شما بهتر از هر کسی سخن می گوید!

چند بار پیش آمده است که در سخنرانی به نواقص مربوط به ایستادن، راه رفتن و به طور کلی زبان بدن خود فکر کنید؟ ما هم می‌دانیم که گاهی متن سخنرانی، برقراری ارتباط با مخاطبان، توجه به مکث و وقفه در سخنرانی و تمرکز حواس برای این که کوچک ترین تپقی نداشته باشیم وقت برای این نمی‌گذارد که ببینیم به موقع حرکت کرده‌ایم یا حرکت ما به جا بوده است یا نه! برای یک بار هم که شده بیایید نگاهی عمیق‌تر به استایل خود در سخنرانی داشته باشیم. پاهایتان را هنگامی که یک جا می ایستید تکان می‌دهید؟ عادت دارید دستتان را در طول سخنرانی آزاد بگذارید یا همیشه دست به جیب هستید؟ می‌دانید مخاطب تیز و هوشمند شما حواسش حتی به لرزش دستی است که خودتان هم هیچ وقت متوجه بودنش نشده اید؟ مدیریت زبان بدن در سخنرانی همین نکات خیلی جزئی و ریزبینانه‌ای است که همه ما از آن‌ها غافل هستیم!

حرکت بدن خصوصا وقتی که هیجان و استرس سخنرانی در وجودتان موج می‌زند طبیعی است و اگر بخواهید برای یک جا ماندن تلاش کنید قطعا جلوه‌ای غیرطبیعی دارد. باعث ناراحتی است که اغلب سخنرانان سعی دارند حرکات را تا حد ممکن از سخنرانی خود حذف کنند و به این شکل زبان بدن خود را سرکوب کنند؛ در حالی که زبان بدن مثل زبانی که با آن صحبت می‌کنیم سرکوب شدنی نیست و حتی بهتر از هر کسی و هر چیزی با مخاطب سخن می‌گوید!

بعد از خواندن این مطلب یاد می‌گیرید که چه طور به جای سرکوب حرکات بدن خود، با مدیریت زبان در سخنرانی اجرا بهتری داشته باشید.

ترفندهای مدیریت زبان بدن در سخنرانی

تکنیک های زبان بدن در سخنرانی، بخش جداگانه و مستقلی از تمام اصولی است که تا به حال بررسی کرده‌ایم؛ چون سخنرانان بزرگ دنیا معتقدند زبان بدن برای انتقال مفاهیم به مخاطبان ضروری است و اگر قرار باشد زبان بدن حذف شود، سخنران عملا با گوینده رادیو تفاوتی ندارد!

ترفندهای مدیریت زبان بدن در سخنرانی

۴ رکن مهم در زبان بدن

ارکان مهمی که در زبان بدن بیش‌تر روی آن‌ها صحبت می‌شود عبارتند از:

  • طرز ایستادن فرد
  • حرکات پیوسته یا دوره‌ای بدن
  • حالات صورت
  • ارتباطات چشمی

اگر تا کنون درباره زبان بدن چیزی نمی‌دانستید این مطلب، فرصت فوق العاده‌ای برای آشنایی با ارکان مهم در زبان بدن و بهبود آن‌ها می‌باشد.

تکنیک‌های کلیدی برای مدیریت زبان بدن در سخنرانی

اهمیت ارتباط چشمی و زبان بدن بر کسی پوشیده نیست؛ اما کسی که بتواند به خوبی آن را مدیریت کند و کم و کاستی‌های آن را اداره نماید پیروز میدان سخنرانی خواهد بود. تکنیک‌های زیر را با هم مرور می‌کنیم:

حذف حرکات پرهیاهو و جنجالی از زبان بدن

کوچک‌ترین حرکات سخنران روی صحنه باید هدفمند باشد. هیجان‌هایی که به صورت ناخودآگاه در افراد پیش از سخنرانی ایجاد می‌شود معمولا با حرکات عصبی، تکانه‌های عصبی، رفت و آمد‌های جنجالی و بحث برانگیز روی صحنه و خلاصه حرکات غیرعادی همراه می‌شود. بنابراین کسی که بتواند به حذف حرکات پرهیاهو به مدیریت زبان بدن در سخنرانی بپردازد خیلی چیزها را به دست آورده است.

اصل مهم در مدیریت حرکات، اصل تفریق است. حرکات فیزیکی بدن که بر اثر هیجان به وجود می‌آیند باید کم کم تفریق شوند. به همین دلیل توصیه می‌کنیم حدود یک ساعت قبل از سخنرانی، زمانی که از مرور متن فارغ شده‌اید از کسی بخواهید تا شاهد حرکات بدن شما هنگام اجرا آزمایشی، پیش از شروع سخنرانی باشد.

ترفندهای مدیریت زبان بدن در سخنرانی

برخی از حرکات پرهیاهو که حواس مخاطب را پرت می‌کنند

  1. بازی کردن با مو‌ها: طوری که مخاطب محو موهای شما می‌شود و لحظاتی از جو سخنرانی خارج می‌شود
  2. تکان دادن بیش از حد دست‌ها هنگام حرف زدن: این حرکات به شدت آزارآور هستند
  3. بازی با اشیا (مثلا بازی با یک سکه، ماژیک و …): سخنران به دنبال وسیله‌ای برای آرام کردن ذهن مشوش و پرمشغله خود می‌گردد
  4. حرکات الاکلنگی روی پنجه و پاشنه پا: مخاطب با دیدن این حرکت هیپنوتیزم می‌شود. اگر کمی خسته باشد به زودی با این حرکت به خواب می‌رود!

ترفندهای مدیریت زبان بدن در سخنرانی

سخت یا آسان، این دسته از حرکات خیلی زود باید از چارچوب سخنرانی شما حذف شوند یا حداقل با تمرینات یا تمهیداتی کاهش یابند. مثلا همین که سکه یا کلید را از جیب خود بردارید و نگذارید وسیله‌ای برای بازی کردن و حرکات اضافی اطرافتان باشد به کاهش این تکان‌های پرهیاهو که معمولا برای مخاطب حواس پرتی می‌آورد کمک کرده‌اید.

حذف ژست‌های اجباری از زبان بدن

تلاش برای حرف زدن به سبک چرچیل و ایستادن به سبک لینکلن و سایر بزرگان دنیا باعث شده است که از خود واقعیمان جدا شده و کم کم به سخنرانانی تبدیل شویم که بالاجبار از حرکات سایر سخنرانان تقلید می‌کنند و البته در این مسیر نیز ناکام می‌مانند.

تلاش برای حرکات دست هنگام به کار بردن یک واژه کلیدی، تکان دادن سر، حالات خاص صورت یا لبخند‌های متفاوت، چشمک زدن در طول سخنرانی هنگام ادا برخی از کلمات و …از جمله حرکاتی هستند که برخی از سخنرانان سعی دارند به صورت اجباری آن‌ها را به بخشی از زبان بدن خود تبدیل کنند؛ اما این تلاش چون غیرطبیعی جلوه می‌کند فایده‌ای ندارد!

به جای تلاش‌های بیهوده برای استفاده همزمان از زبان بدنی که متعلق به شما نیست روی یک بخش به تنهایی تمرکز کنید. مثلا اصول تماس چشمی را به تنهایی پیاده کنید. وقتی که مشغول برقراری ارتباط چشمی هستید قطعا بخش‌های دیگر نظیر دست‌ها بهتر است آزاد در کنار بدن قرار گیرند.

برخی از نمونه‌های زبان بدن در سخنرانی

همیشه درباره زبان بدن، تماس چشمی یا حرکات متعادل دست‌ها صحبت کرده‌ایم؛ اما هیچ گاه یک مثال کاربردی در این باره بررسی نکرده‌ایم. هر یک از حالاتی که در ادامه می‌خوانید نشانه‌ای خاصی هنگام صحبت کردن با دیگران دارند و در واقع هر یک حامل پیام خاصی هستند که باید مدیریت شوند:

  • چشمان باز و لب‌های بسته: نشانگر تعجب یا هیجان در باب یک موضوع
  • صورت عصبانی: نشانگر اشتباه، سوتفاهم و جس منفی افراد نسبت به یک موضوع
  • تکان دادن دست بعد از شنیدن یک خبر: نمایش ناامیدی افراد
  • نزدیک کردن دست‌ها به هم: نشانه انتظار، سکوت، اظهار نظر مخالف و …

ترفندهای مدیریت زبان بدن در سخنرانی

تمرین بهبود و مدیریت زبان بدن در سخنرانی

برای این که حرکات بدن خود را بهتر کنترل کنید و از راه نمایش آن، نتیجه بهتر و اثرگذاری بیشتری داشته باشید، تمرین زیر را برای تمام بخش‌های بدن خود چند بار تکرار کنید:

مدیریت ژست (نحوه ایستادن، حالات دست و پا)

  • هر ژستی که دارید، بعد از گذشت ۴۵ ثانیه در این ژست تغییر ایجاد کنید. تجربه نشان داده است که تکرار یک ژست، مثلا قرار دادن دست داخل جیب هنگام صحبت کردن و همزمان راه رفتن به مرور باعث می‌شود چشم مخاطب عادت کند و زبان بدن شما برای او تکرار و بی تاثیر شود.
  • در سخنرانی‌ها ، عموما بازوان به دلیل حرکات مداوم دست هنگام حرف زدن درگیر هستند. اغلب مخاطبان دست‌های آزاد و آرام را بیش‌تر می‌پسندند.

مدیریت حالات چهره

  • پیوسته لبخند ملیح و سطحی روی لب خود داشته باشید
  • بالا بردن دست راست، معمولا تمایل بالای سخنران را برای پاسخ دادن مخاطبان به یک سوال نشان می‌دهد
  • از هر دو دست هنگام صحبت کردن، در حالی که کف دست به صورت مایل به سمت سخنران باشد و پشت دست به سمت مخاطبان (تکنیک ساخت دیوار)، استفاده کنید
  • با حذف تریبون، نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه را امتحان کنید و اجازه دهید شاهد حرکات شما باشند
  • برای تاکید روی تضادها، حرکات متضاد دست را تمرین کنید. مثلا در حالی که دست راست به سمت بالا می رود دست چپ رو به پایین هدایت کنید
تاثیر نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه در برقراری ارتباط

چه طور با نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه ، ارتباط بهتری برقرار کنیم؟

شروع خیلی از سخنرانی‌هایی که شرکت می‌کنیم معمولا خوب است. پوشش مناسب سخنران، اسلایدهای متعددی که طراحی آن نشان می‌دهد وقت زیادی برای آن صرف شده است و تسلط کافی به مباحثی که قرار است رد و بدل شوند همه و همه یک مقدمه کامل و بی نقص را تشکیل می‌دهند؛ اما همین که ظاهر سخنران پشت تریبون فلزی یا چوبی پنهان می‌شود و برای دیدن آن، چندین دقیقه مخاطب باید با یک زاویه ثابت به او نگاه کند همه چیز عوض می‌شود. بر خلاف سخنرانانی که از تریبون به عنوان پناهگاهی برای پنهان کردن استرس و هیجان خود استفاده می‌کنند، مخاطبان از نزدیکی سخنران و کم کردن فاصله بین خودشان و او بیش‌تر لذت می‌برند. تا به حال حرکت کردن و سپس نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه را برای برقراری ارتباط با آن‌ها امتحان کرده‌اید؟

هر چه که بیش‌تر بگذرد و آمادگی در سخنرانی با تمرین و تکرارتان بیش‌تر شود ترس از حرف زدن هم کم‌تر می‌شود. تا جایی که سخنرانان، مجری‌ها و گوینده‌های حرفه‌ای دیگر از تریبون استفاده نمی‌کنند و اجازه می‌دهنند همزمان با صدایشان، ظاهرشان هم برای مخاطبان قابل دیدن باشد. چیزی که در سخنرانی به سبک Ignite همیشه شاهد آن هستیم و سخنرانان با سخنرانی‌های محدود، بدون تریبون و با نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه، اجرا می‌کنند.

نزدیک شدن به رکن اصلی سخنرانی یعنی افراد حاضر در سالن، اولین گام برای غلبه بر ترسی است که همیشه هنگام سخنرانی تجربه می‌کردید. به علاوه این قدم، ساده‌ترین راه برای ارتباط گرفتن با مخاطبان می‌باشد. عناوینی که در ادامه این مطلب می‌خوانید عبارتند از:

  • تا چه حد می‌توان روی صحنه فاصله را با حاضران کاهش داد؟
  • نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه چه تاثیری روی خود آن‌ها دارد؟
  • چه طور باید این کاهش فاصله روی صحنه و در چه مدت شکل بگیرد؟

تاثیر نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه در برقراری ارتباط

قبل از هر چیز باید فواصل استاندارد اطراف یک سخنران را بشناسیم و سپس بر اساس همین فاصله‌ها تعامل برقرار کرد.

نواحی تعاملی استاندارد در اطراف هر انسان

در باب تعامل از راه کم کردن فاصله‌ها و با استفاده از ارتباط غیرکلامی با اطرافیان، نظریه‌های مختلفی وجود دارد. معروف‌ترین نظریه به Edward T. Hall تعلق دارد که زبان سکوت را برای اولین بار در سخنرانی مطرح کرد. وی معتقد است ۴ منطقه کلی در اطراف هر انسان وجود دارد که در آن‌ها تعامل با سایرین محقق می‌شود:

  • منطقه عمومی: فاصله سه و نیم متری از بدن و بیش‌تر: این فاصله منطقه عمومی برای هر فرد محسوب می‌شود
  • منطقه اجتماعی: فاصله ۳٫۵ تا ۱٫۵ متری از هر فرد: این فاصله، فاصله اجتماعی برای هر فرد نام دارد
  • منطقه شخصی: فاصله ۱٫۵ تا حدود ۰٫۵ متری از هر فرد؛ این منطقه، منطقه شخصی برای هر فرد می‌باشد
  • منطقه صمیمیت: نزدیک‌ترین فاصله ممکن از بدن هر فرد: این فاصله، ناحیه صمیمیت نامیده می‌شود

این فواصل را در فرهنگ اروپا، در تصویر زیر مشاهده می‌کنید. فاصله‌ها در هر فرهنگ با فرهنگ بیگانه، تفاوت دارد.

تاثیر نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه در برقراری ارتباط

منطقه شخصی؛ کلیدی‌ترین فضا برای برقراری ارتباط

منطقه عمومی، کم‌ترین اثر را در برقراری ارتباط ما با محیط اطراف دارد. به طور کلی تمایل ما برای برقراری ارتباط با کسانی که در فاصله دورتری نسبت به ما قرار گرفته‌اند معمولا کم است. در فاصله اجتماعی سردی رابطه کم‌تر می‌شود و گرفتن بازخورد از مخاطب و تعامل با او ساده‌تر است؛ با این حال تا وقتی که فردی به ما نزدیک نشود باز هم تمایل زیادی به شروع مکالمه نخواهیم داشت. طبیعی است که اگر کسی در ناحیه صمیمیت ما قرار گیرد، نهایت تعامل و نزدیکی را با او خواهیم داشت!

تاثیر نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه در برقراری ارتباط

در یک کلام، هیچ اتفاق خاصی برای برقراری ارتباط تا زمانی که دو فرد در نواحی شخصی یا صمیمیت یکدیگر قرار نداشته باشند رخ نمی‌دهد! از آن جایی که امکان برقراری ارتباط در ناحیه صمیمیت در سخنرانی وجود ندارد، سخنران باید از راه قرار گرفتن در منطقه شخصی، به عنوان کلیدی‌ترین بخش در برقراری ارتباط با مخاطبان به سخنرانی بپردازد.

تاثیر سخنرانی در ناحیه شخصی بر مخاطبان

نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه، اول از همه روی سخنران اثر می‌گذارد. افزایش اعتماد به نفس، برقراری ارتباط گرم‌تر و موثرتر و شنیدن انواع بازخوردها و دیدن انواع حالات مخاطبان از بالا، به سخنران بسیار کمک خواهد کرد؛ اما این نزدیکی چه فایده‌ای به حال مخاطب دارد؟

مخاطب احساساتش را تقسیم می‌کند!

تحقیقات اخیر یک تیم ایتالیایی روی نورون‌های مغزی نتایج جالبی را درباره فعل و انفعالات مغزی هنگام ارتباط گرفتن با اشخاص نشان داده است. طبق این تحقیقات وقتی فردی که در کنار ما قرار دارد احساساتش را نشان می‌دهد مشعل یک نوع نورون خاص به نام نورون آینه مثل یک موشک دوربرد، برافروخته می‌شود و با آزادسازی انتقال دهنده‌های عصبی سبب القا همان احساس در ما خواهد شد. به همین دلیل است که هر انسان قادر به احساس همدردی با اطرافیان خود می‌باشد.

قرار گرفتن در فواصل نزدیک‌تر در سخنرانی و کاهش فاصله‌ای که با مخاطبان داریم همین تاثیر را روی نورون‌های مغزی آن‌ها دارد. به این شکل که در منطقه شخصی، این کاهش فاصله باعث تاثیرپذیری بیش‌تر کسانی می‌شود که نزدیک ما هستند.

تاثیر نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه در برقراری ارتباط

با کاهش فاصله اعتماد زیاد می‌شود!

همه شما این موقعیت را قطعا تجربه کرده‌یاد؛ هر چه قدر که مخاطب به شما نزدیک‌تر شده است امکان اعتماد کردن و برقراری ارتباط با او برای شما ساده‌تر شده است! اکنون شما هم به این نتیجه رسیده‌اید که نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه، بر خلاف عقیده بسیاری از افراد که این کار باعث تبعیض بین حاضران در سخنرانی می‌شود، می‌تواند درصد اعتماد بین شما و افراد را بالا ببرد.

گام به گام برای نزدیک شدن به مخاطبان روی صحنه

حالا که برای کم کردن فاصله با شنونده‌ها قانع شده‌اید از خود حتما می‌پرسید چه طور باید این فاصله را کم کرد؟ کم کم به سکو نزدیک شوم و در آنی خود را در آغوش مخاطبان پرتاب کنم؟! استفاده از یک دوربین مداربسته که بتواند به من برای نزدیک‌تر شدن به مخاطبان و بهتر دیده شدن کمک کند چه طور است؟

تاثیر نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه در برقراری ارتباط

از بدن خود به عنوان علامت نقطه استفاده کنید!

در طول سال‌های متعددی که سخنرانی می‌کنید احتمالا حدس و ارزیابی موقعیتی برای نزدیک شدن به مخاطبان برای شما مشکل بوده است. بهترین راه برای حذف این فاصله نزدیک شدن به لبه صحنه است؛ اما نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه حد خاصی دارد. از بدن خود به عنوان نقطه استفاده کنید و بعد از نزدیک شدن به لبه، مجددا مسیر برگشت را طی کنید.

تمام نقاط سالن سخنرانی را تصرف کنید!

برای حذف فاصله‌ها باید بتوانید سالن را به خوبی تحلیل کنید. در سالن عریضی که عموم افراد روی صندلی‌های ناهماهنگ نشسته‌اند این وظیفه شما است تا در هر قسمت از سالن قدم بگذارید. خیلی از سخنرانان و مجریان مراسم‌های بزرگ جهانی، از جمله کنفرانس‌های خبری یا جشن‌های هنری، تقریبا تریبون را از محیط اجرا حذف کرده‌اند و معتقدند که روش‌های قدیمی و سبک‌های کلیشه‌ای برای برقراری بهتر ارتباط با مخاطبان باید حذف شود.

تاثیر نزدیک شدن به مخاطبان در صحنه در برقراری ارتباط

هرگز به مخاطب پشت نکنید!

در راه برگشت از لبه صحنه، هرگز به مخاطبان پشت نکنید. اگر رفتن شما از سمت راست صحنه به سمت دیگر باعث می‌شود به مخاطبان پشت کنید حتما این کار را به صورت عقب گرد انجام دهید. پشت کردن به مخاطب نشان می‌دهد که علاقه‌ای برای ادامه بحث ندارید. به محض نزدیک شدن به هر مخاطب، حداکثر تا سی ثانیه به او نگاه کنید. ضمنا سعی شود تعادل در برقراری روابط چشمی حفظ شود.

راهنما کسب آمادگی برای سخنرانی

کسب آمادگی برای سخنرانی : خود را برای سخنرانی بعدی بیمه کنید!

همیشه قبل از شروع هر نوع سفری، اولین چیزی که بود و نبود آن را بررسی می‌کنیم بیمه ماشین، بیمه سلامت و امثال آن می باشد. همراه داشتن بیمه در طول سفر باعث می‌شود تا بدون هیچ گونه نگرانی دل به جاده بزنیم و مطمئن باشیم یک همراه یا پشتیبان مطمئن در طول سفر همراه خود داریم. کسب آمادگی برای سخنرانی هم چیزی شبیه به همین بیمه‌ای است که سعی می کنیم هر جا و هر لحظه همراه خود داشته باشیم. از آن جایی که اشتباهات نابخشودنی در سخنرانی عمومی هر لحظه در کمین ما هستند و معمولا در یک قدمی ارتکاب آن‌ها قرار داریم، آمادگی کامل قبل از سخنرانی ما را از این اشتباهات خواسته یا ناخواسته در امان نگه می‌دارد.

همان طور که پیش از این گفته شد یکی از تصورات مردود بین سخنرانان همین خودباوری افراطی آن‌ها است. اغلب ما فکر می‌کنیم دیگر آن قدر با تجربه شده‌ایم که نخواهیم برای هر سخنرانی مختصری همچون روزهای اول تمرین و تکرار داشته باشیم؛ غافل از این که سخنرانی پر است از این تله‌هایی که درست در جایی که انتظارش را نداشتیم ما را گرفتار می‌کند.

کسب آمادگی برای سخنرانی یعنی یادگیری و تقویت توانمندی‌ها از راه شناخت نقاط قوت و ضعف. همراه ما باشید و با یادگیری نکاتی که در ادامه می‌خوانید خود را برای سخنرانی بعدی بیمه کنید!

راهنما کسب آمادگی برای سخنرانی

هر سخنرانی بعد از سخنرانی، به یک آنالیزگر حرفه ای برای ارزیابی مهارت‌ها، سخنان و حرکات خود احتیاج دارند. چرا؟

راهنما کسب آمادگی برای سخنرانی

سخنرانان حرفه‌ای و با تجربه می‌دانند که مهارت‌های واقعی سخنرانی آن چیزی نیست که بتوان در عمل و پیاده سازی آن با ده یا دوازده سخنرانی استاد شد! سخنرانی فنی است که به تدریج و با مداومت در افراد تقویت می‌شود.

برای آنالیز تسلط خود بر سخنرانی، لازم است هر چند وقت یک بار مهارت‌های خود را در سخنرانی‌های مختلفی که داشتید ارزیابی کنید. اگر برای تحلیل عملکرد خود قاضی عادلی بودید آن گاه می‌توانید به تسلط خود ایمان بیاورید!

بعد از هر بار سخنرانی این سوالات را از خود بپرسید

  • آیا از سخنرانی آخر راضی هستی؟ نه؟ دقیقا چه علتی دارد؟
  • آیا در طول ارائه سخنرانی احساس اعتماد به نفس داشتم؟ کسی این وسط پیدا شد که پیام و منظور اصلی مرا متوجه شود؟
  • بازخورد مخاطبان بعد از سخنرانی چه طور بود؟ چه تعداد به نقاط قوت من اشاره کردند و چه تعداد نقاط ضعف مرا یادآوری نمودند؟
  • درباره ارائه خودم چه احساسی دارم؟
  • تپق و گرفتگی زبان در طول سخنرانی داشتم؟ دلیل این مشکل چه بود؟ استرس؟ هیجان بیش از حد؟ کمبود اعتماد به نفس؟
  • سخنرانی من دقیقا چه قدر طول کشید؟ مدت زمان آن بیش‌تر از برنامه ریزی صورت گرفته بود یا کم‌تر؟ با توجه به این معیار من تند صحبت کردم یا با کندی پیش رفتم؟
  • قبل از سخنرانی آنالیز کلی از مخاطبانم داشتم؟ صدا من تا چه حد به گوش مخاطبان می‌رسید؟ فن بیان من به اندازه کافی قابل فهم و رسا بود؟
  • (در صورتی که صدا خود را در طول سخنرانی ضبط کرده‌اید) چه احساسی درباره صدا و عملکرد خود دارم؟
  • (در صورتی که ویدیو حرکات خود را در طول سخنرانی ثبت نموده‌اید) چه احساسی درباره حرکات و فعالیت خود دارم؟

با طوفان انتقاد‌ها رو به رو شوید!

اگر قرار باشد به تحلیل کاملی از سخنرانی خود برسید و مراحل کسب آمادگی برای سخنرانی را به خوبی طی کنید باید بتوانید یک لیست خوب‌ها و بد‌ها از عملکرد خود تهیه کنید. البته این که چه فاکتور‌هایی در این لیست قرار بگیرند بستگی به معیار‌های شما دارد. به مثال زیر توجه کنید:

لیست اول: نقاط مثبت در سخنرانی

  1. این اولین سخنرانی در طول عمر من بود که فکر می‌کنم هر چه که داشتم رو کرده‌ام! بهترین سخنرانی در عمرم که به اندازه کافی روی صحنه راه رفتم، به اندازه کافی از مخاطبان برای اظهار نظراتشان درخواست کردم و به اندازه کافی روی متن سخنرانی دقت داشتم.
  2. صحنه سخنرانی برای من مثل صحنه هنرنمایی یک خواننده بود که با آزادی و تسلط کامل روی گوشه به گوشه استیج حرکت کرده است. زمان زیادی از سخنرانی همراه با حرکات من در طول صحنه همراه بود.
  3. در اغلب موارد هنگام سخنرانی از سوی مخاطبان لبخند ملیحی دریافت می‌کردم که نشان از احساس رضایت آن‌ها درباره سخنرانی داشت.
  4. صحنه سخنرانی برای من صحنه گپ و گفت و گفتگوهای دوستانه و صمیمی با افراد مختلف بود.

راهنما کسب آمادگی برای سخنرانی

لیست دوم: نقاط منفی در سخنرانی

  1. حرکات بدن، خصوصا ابتدا سخنرانی خیلی سرد و خشک و جدی بود؟ این نتیجه آمادگی بیش از حد برای سخنرانی نبود؟
  2. محدودیت زمانی به من اجازه پرداختن به مسائل دیگری از جمله برقراری ارتباط با مخاطبان یا دخالت دادن حس شوخ طبعی بیشتر در سخنرانی را نداد؟
  3. زمانی که برای سخنرانی صرف شد برای پرداختن موضوع مورد بحث ما کافی نبود؟

بیمه سخنرانی بعدی با کسب آمادگی بیشتر

برای این که بهترین تمرین سخنرانی را داشته باشید و همه چیز از قبل آماده شده باشد لیست کاملی شبیه به لیست خرید تهیه کنید. در این لیست بر خلاف همیشه، به جای موارد مورد نیاز خود، مواد مورد نیاز سخنرانی را بنویسید. این کار به شما کمک می‌کند تا:

  1. به عناصر منطقی دیگری که احتمالا می‌توانند از بحث شما پشتیبانی کنند بپردازید. مثلا اگر یک داستان یا یک تجربه از گذشته می‌تواند باعث باورپذیری بیشتر موضوع شود حتما باید آن را در لیست قید کنید
  2. با این کار عناصر مختلف مثل سکانس‌های یک فیلم به هم مرتبط می‌شوند و توسط شما تدوین خواهند شد.

راهنما کسب آمادگی برای سخنرانی

آن چه که باید از پیش آماده شود

در کسب آمادگی برای سخنرانی به بخش‌های مختلفی باید توجه کنید. یک سخنرانی تشکیل شده است از سه عنصر مقدمه، بدنه، بحث و نتیجه گیری. به نمونه‌های زیر که قالب‌های ممکن برای یک سخنرانی هستند توجه کنید:

بدنه سخنرانی‌های مبتنی بر داستان

اگر از داستان‌ها برای چیدن جز به جز عناصر سخنرانی خود در کنار هم استفاده می‌کنید، قالب سخنرانی شما به شکل زیر خواهد بود:

  • مقدمه: مقدمه را با یک داستان کوتاه تمرین کنید
  • از داستان اول نتیجه بگیرید
  • داستان دوم را تعریف کنید
  • از داستان دوم نتیجه بگیرید
  • ارتباط داستان اول و دوم را با هم مرور کنید
  • یک نتیجه گیری به یادماندنی از داستان‌ها داشته باشید

راهنما کسب آمادگی برای سخنرانی

بدنه سخنرانی‌های علمی

سخنرانی‌های علمی بازتابی از فعالیت‌های علمی یک سخنران هستند و معمولا طولانی‌تر خواهند بود:

  • مشکلی را که باعث شد به دنبال راه حل برای آن باشید شرح دهید
  • فرضیه‌هایی که درباره موضوع موردنظرتان در ذهن شما ایجاد شد ذکر کنید
  • تمام آزمون و خطاهای خود را شرح دهید
  • داده‌ها را در سه الی چهار چارت مختلف و به صورت جداگانه نشان دهید

بدنه سخنرانی‌های اجتماعی

کسب آمادگی برای سخنرانی از نوع اجتماعی ساده‌تر است چون ما بخشی از اجتماع هستیم و همه چیز نسبت به یک سخنرانی علمی ملموس‌تر و نزدیک‌تر خواهد بود.

  • داستان خود را تعریف کنید
  • از شواهد و نمونه‌های عینی مشابه همان داستان در اجتماع سخن بگویید
  • بر اساس گزارش‎ها، داده‌ها و مصاحبه‌هایی که داشته‌اید یک پیشنهاد ارائه دهید

راهنما کسب آمادگی برای سخنرانی

چند نکته خواندنی

در آماده‌سازی قبل از سخنرانی به نکات زیر توجه کنید:

  1. جزئیاتی که برای هر قسمت ارائه می‌دهید را به زیر یک دقیقه برسانید تا با مشکل کمبود وقت در سخنرانی‌های بعدی رو به رو نشوید
  2. در اسلایدها به ارائه جزئیات نپردازید؛ کلی گویی کنید
  3. در ارائه سخنان خود به دنبال ارتباط بین اسلایدها باشید و با پراکنده‌گویی ذهن مخاطب را مشوش نکنید. برخی از معیارها در حقط این ارتباط  عبارتند از:
  • حفط ارتباط زمانی در سخنرانی‌هایی که مربوط به معرفی یا تحلیل زندگی یک شخص یا تاریخچه است
  • رابطه علت و معلول در سخنرانی‌های اجتماعی؛ مثلا آسیب‌شناسی مواد مخدر در جامعه
تصور مردود بین سخنرانان و راه های برطرف کردن آن ها

۸ تصور مردود بین سخنرانان و راه‌های گردگیری ذهن از آن‌ها

خیلی از سخنرانان با احساس گناه بابت تصورات فعلی یا قبلی خود در سخنرانی رو به رو هستند. تصوراتی که روی رفتار آن‌ها در طول سخنرانی تاثیر می گذارد و گاه همه پل‌های پشت سر یک سخنران را همین تفکرهای اشتباه بر باد می‌دهد. میزان آمادگی قبل از سخنرانی می‌تواند یک مثال بارز تصور مردود بین سخنرانان باشد. آن لحظه ‌ای که هنگام تمرین و تکرار برای سخنرانی متوقف می‌شوید و فکر می‌کنید با همین اندک تسلطی که روی موضوع اصلی پیدا کرده اید می‌توانید همه حاضرین را بهت زده کنید؛ اما بعد از حضور روی صحنه احساس کرده‌اید کاخ آرزوهایتان خراب شده است و هیچ چیز با تصورهای پیشین شما از سخنرانی کردن تطابق ندارد!

شاید آشنایی با اشتباهات نابخشودنی در سخنرانی عمومی که قبلا مفصل درباره آن بحث شد چشم و گوش شما را تا حد زیادی نسبت به خطاهای محتمل در سخنرانی باز کرده باشد. سخنرانی سرشار از انواع و اقشام تصور مردود بین سخنرانان است که در ذهن افراد تثبیت می‌شوند و ردِ آن ها تا مدت ها در ذهن سخنران باقی می‌ماند.

شاید وقت آن رسیده باشد که ذهن را برای همیشه از تمام این تفکرها و خصوصا ۸ تصور مردود بین سخنرانان که در ادامه بررسی می‌شود گردگیری کنیم.

تصور مردود بین سخنرانان و راه‌های برطرف کردن آن‌ها

مجموعه‌ای که پیش روی شما قرار دارد کمک می‌کند تا:

  • تصورهای ذهن فعال و خودسر خود را نسبت به اصول سخنرانی و ارائه آن تغییر دهید
  • با آثار متعاقب این تصورها در آینده کسب و کار خود آشنا شوید
  • یاد بگیرید چه طور به جنگ این تصورهای اشتباه بروید

 تصور مردود بین سخنرانان و راه های برطرف کردن آن ها

۸ تصور مردود بین سخنرانان درباره سخنرانی

شما هم قبلا یا اکنون درباره سخنرانی ها، این تصورات ساختگی را در ذهن می‌پروراندید؟

  1. آشنایی عمیق با موضوع مورد بحث در سخنرانی، به من کمک می‌کند تا ایده‌های حتی فی البداهه پیرامون آن در سخنرانی مطرح کنم
  2. مخاطبان من قدرت ذهن خوانی سخنرانی که مقابل آن ها ایستاده است را دارند
  3. می‌توانم درباره موضوعی که تمرین کردن آن ۳۰ ماه طول می‌کشد، در طول ۲۰ دقیقه صحبت کنم
  4. همه مخاطبان جایگاه برابری از دید من دارند
  5. من به بلندخوانی به عنوان بهترین تمرین برای سخنرانی اعتقادی ندارم
  6. برای رسیدن به محل سخنرانی، وقت زیادی دارم
  7. صحنه یا استیج را حذف کنید؛ به این طریق می‌توانم به مخاطبان نزدیک تر باشم!
  8. صحبت کردن با سرعت متوسط و میانه، باعث می‌شود اکثر قریب به اتفاق مخاطبان متوجه حرف‌های من شوند

همراه ما باشید تا درستی یا غلطی برخی از این تصورات را با هم بررسی کنیم.

 تصور مردود بین سخنرانان و راه های برطرف کردن آن ها

تصور اول: آشنایی عمیق با بحث به ارائه ایده‌های جدید در سخنرانی کمک می‌کند

داشتن اطلاعات عمیق درباره یک موضوع، مثلا موضوع پر سر و صدا “اشتغال در ایران و اوضاع بیکاری در استان‌های مختلف” می‌تواند خیلی مفید باشد؛ اما فقط تا جایی که بتوانید روی مخاطب اثر بگذارید. شما در طول سخنرانی نیازهای دیگری هم دارید که باید آن ها را تبیین کنید؛ مثلا:

  • انتقال پیام در آخر: می‌خواهید مخاطبان بعد از ترک سالن سخنرانی چه احساسی داشته باشند؟ به زبان ساده تر دوست دارید سطح اطلاعاتی مخاطب بعد از سخنرانی چه تغییراتی کرده باشد؟
  • لزوم هدفگذاری مخاطبان: مخاطبان شما چه کسانی هستند؟ چه توقعاتی دارند؟ سطح درک و دانش اولیه آن‌ها چه طور است؟ بر اساس همین داده‌ها در هدفگذاری مخاطبان می‌توانید بهترین لوازم سخنرانی را تهیه کنید
  • توجه به تدارکات: زمانبندی سخنرانی چگونه است؟ مجموع حاضرین چند نفر هستند؟ بهترین داده تصویری برای شما چیست؟ فیلم؟ اینفوگرافیک؟ عکس؟ شما به این اطلاعات برای تنظیم کردن سخنرانی نیاز دارید.

 تصور مردود بین سخنرانان و راه های برطرف کردن آن ها

با این اوصاف تصور اول، از ۸ تصور مردود بین سخنرانان است؛ چون صرفا با دانستن موضوع نمی‌توان به سخنرانی مسلط بود.

تصور دوم: مخاطبان من ذهن خوانی می کنند!

متاسفانه یا خوشبختانه مخاطبان شما تا زمانی که چندین بار هدف و نتیجه کار را یادآوری نکنید، نمی‌توانند دقیقا منظور شما را آنالیز کنند. بر خلاف آن چه که ممکن است همین لحظه به ذهنتان رسیده باشد، یک مخاطب معمولی به تک تک واژه‌هایی که به زبان می‌آورید متوسل نمی‌شود. تنها لازم است مسیر اصلی و اهداف مشخص باشد تا شنونده مجبور به حدس، آزمون و خطا نباشد.

تصور سوم: ارائه سخنرانی هایی که ۳ ماه تمرین لازم دارند تنها در ۲۰ دقیقه!

این مشکل برخاسته از همان حس خودنمایی سخنران به مخاطبان است. حسی که مایل است اثبات کند شما باهوش‌تر از آن هستید که برای یک سخنرانی ساده تا این حد وقت اختصاص دهید! خب طبیعی است؛ اما به یاد داشته باشید که ارائه سخنرانی بدون متن و یا با متن، به تمرین نیاز دارد.

به جز مشکلاتی مثل تپق زدن در طول سخنرانی و عدم تسلط عالی روی مطالب، مشکلات دیگری هم وجود دارد. مثلا سخنران عجولی که بخواهد با این تصور مردود بین سخنرانان، در ۲۰ دقیقه بهترین سخنرانی دنیا را ارائه دهد، فرصت را از مخاطبان خود برای جذب اطلاعات گرفته است.

 تصور مردود بین سخنرانان و راه های برطرف کردن آن ها

تصور چهارم: همه مخاطبان با هم برابر هستند

اگرچه در تمام موقعیت ها، همه انسان‌ها با هم برابر اند و کسی بر کسی برتری ندارد، اما در سخنرانی به ناچار باید روی این قانون خط قرمز بکشیم! در سخنرانی سطح توجه مخاطبان و واکنش‌هایی که از آن‌ها می‌بینیم باعث می‌شود چند گروه مستقل از آن ها در ذهن خود تشکیل دهیم.

به عنوان مثال یک گروه قدرت تصمیم گیری بیشتری دارند و تاثیرگذارتر هستند. گروه دیگر کندتر هستند و متوسط بودن قدرت جذب اطلاعات توسط آن ها، باعث می‌شود آن ها را از گروه اول جدا کنید.

تصور پنجم: عدم نیاز به بلندخوانی هنگام تمرین

فکر کردن در طول سخنرانی با بلند خواندن قبل از سخنرانی، خیلی تفاوت دارد و از این رو نیازی به بلند خوانی نداریم. این استدلال باعث می‌شود از بلندخوانی دست بکشید؟

به طور کلی بلند خوانی قبل از این که وارد صحنه اصلی سخنرانی شوید به مسیر ذهنی شما شکل می دهد. به این صورت که هنگام فکر کردن در سخنرانی، همین صدا و تمریناتی که به صورت بلند داشته اید احتمالا در ذهن شما بار دیگر تداعی شده و به یافتن سوژه بعدی کمک خوبی می‌کند.

تصور ششم: حدف استیج یا صحنه از محل برگزاری سخنرانی

فکر می‌کنید حذف اندک اختلافی که از نظر ارتفاع با مخاطبان خود دارید مانع از نزدیکی شما به آن ها می‌شود؟ بد نیست بدانید تنها در صورتی مجاز به حذف استیج هستید که:

  • مخاطبان شما نه انگشت شمار، اما کم تر از ۲۰ یا ۳۰ نفر باشند
  • اتاق یا سالن سخنرانی برای چنین مراسمی از پیش آماده شده باشد
  • مطمئن هستید که کاملا توسط مخاطبان خود حتی بدون استیج دیده می‌شوید

 تصور مردود بین سخنرانان و راه های برطرف کردن آن ها

یکی از مزایا همین استیج که مثل انواع دیگر تصور مردود بین سخنرانان، سعی دارید آن را از سخنرانی خود حذف کنید برقراری تماس چشمی با مخاطبان و کسانی که نمی شناسید، درست زمانی است که نمی‌دانید دقیقا به کدام نقطه نگاه کنید.

تصور هفتم: لزوم سخنرانی با سرعت متوسط

استاندارد سرعت ادا کاراکترها در میان آمریکایی‌ها، ۱۲۰ تا ۱۶۰ کلمه در دقیقه است. اما این استاندارد قطعا بین ما فارسی زبانان متفاوت خواهد بود. از این رو سخنرانان نیاز دارند که بر اساس منطقه ای که در آن قرار دارند سرعت حرف زدن خود را تغییر دهند.

طراحی حرفه ای اسلایدهای سخنرانی با قانون یک سوم

طراحی ساده و حرفه ای اسلایدهای سخنرانی با “قانون یک سوم”

حتما در سخنرانی هایی که پاورپوینت های دیدنی، تازه و حرفه ای را داشته اند شرکت کرده اید و از دیدن آن ها هم شگفت زده شده اید. غالبا طراحی این اسلایدها را نه طراح همه چیزدانی که مدت ها در کار پاورپوینت بوده است انجام داده، و نه شرکتی که این پروژه بدان برون سپاری شده باشد و هزینه ای گزاف دریافت کرده باشد! هر کسی قادر است با کمی خلاقیت و آشنایی با قانون یک سوم اسلایدهای متفاوت و فراتر از انتظاری طراحی کند!

قانون یک سوم برای کسانی که عکاسی می کنند احتمالا خیلی آشنا است. این قاعده ترکیبی است از قانون یک سومی که در عکاسی و هنرهای تجسمی کاربرد دارد و اکنون در پاورپوینت با همان عنوان و همان چارچوب به کار گرفته می شود. علت استفاده از این قانون هم در طراحی هم مشخص است. به جای این که هر سخنران به صورت آزادانه، سلیقه ای و ناشیانه به طراحی اسلاید بپردازد، با داشتن قانون ثابت و همگانی نظیر قانون یک سوم می توان اسلایدهای استاندارد و منسجم تری را تولید کرد.

آموزش امروز به شما کمک می کند تا:

  1. تعریف و مفهوم قانون یک سوم را به خوبی بیاموزید
  2. با تقلید از نحوه استفاده از عکاسان از این قانون، از یک سوم بهره بگیرید
  3. به استفاده از این قانون در طراحی اسلایدهای سخنرانی هر چه زودتر و با سریع ترین راه ها عادت کنید

طراحی حرفه ای اسلایدهای سخنرانی با قانون یک سوم

بیایید قانون یک سوم را از سطح کاملا مبتدی با هم یک بار مرور کنیم. به زبان ساده این قانون به طراحان می گوید تا عناصر اصلی تصویر (در این جا اسلاید) را روی خطوط یا در محل تقاطع خطوطی قرار دهند که طبق این قانون تصویر را به بخش های مختلفی تقسیم می کند. هنوز دقیقا برای شما روشن نشده است چه خطوطی و کجا؟

فرض کنید اسلاید مورد نظر شما در پاورپوینت مطابق با شکل زیر با خطوطی عمودی و افقی، چه از افق و چه از عمود به سه قسمت تقسیم شده باشد:

طراحی حرفه ای اسلایدهای سخنرانی با قانون یک سوم

در چنین حالتی:

  • خطوط عمودی تصویر شما را به سه قسمت مشخص تقسیم می کنند
  • خطوط افقی تصویر شما را همچون خطوط عمودی به سه قسمت مجزا تقسیم می کنند
  • در مجموع این خطوط تصویر نهایی را به نه قسمت تقسیم کرده اند

این خطوط در چهار نقطه مطابق با شکل زیر ب هم تقاطع پیدا می کنند و این بخش در سخنرانی شما، پاورپوینت شما خواهد بود:

طراحی حرفه ای اسلایدهای سخنرانی با قانون یک سوم

استفاده از قانون یک سوم در سخنرانی به سبک عکاسان

قبل از هر چیز ابتدا باید با نحوه استفاده از این قانون توسط عکاسان آشنا شویم تا بتوانیم آن را در طراحی اسلایدها نیز پیاده کنیم، محل دقیق برای تنظیم عنوان اسلایدها را مشخص کرده و به این ترتیب اجزا را پشت سر هم قرار دهیم:

قانون اول: جای گذاری عامل کلیدی در پاورپوینت

به تصویر زیر نگاه کنید. در این تصویر بر خلاف تصور ما، طراح بخش کلیدی یعنی درخت داخل تصویر را روی تقاطع خطوط در گوشه سمت چپ و بالا قرار داده است. با این طراحی، حتی اگر عناصر بیشتری هم در عکس وجود داشته باشد کاربر بیشتر روی نقطه قرار گرفتن درخت متمرکز می شود. این یعنی توانستیم با جایگذاری صحیح درخت، اثر بیشتری روی مخاطب داشته باشیم. همین امر در طراحی اسلاید سخنرانی نیز اتفاق می افتد.

طراحی حرفه ای اسلایدهای سخنرانی با قانون یک سوم

قانون دوم: جایگذاری عناصر کلیدی در امتداد خطوط افقی

به تصویر دیگری که در ادامه تهیه کردیم نگاه کنید. در این تصویر عکاس سعی کرده است با استفاده از این خطوط، یک دسته بندی خاص برای عناصر ایجاد کند. این در حالی است که بخش های کلیدی تصویر دقیقا زیر خطوط افقی از پایین قرار گرفته اند. رعایت چنین تنظیماتی هنگام عکسبرداری، باعث منظم شدن و منظم نشان دادن سوژه می شود.

طراحی حرفه ای اسلایدهای سخنرانی با قانون یک سوم

تاثیر استفاده از قانون یک سوم در طراحی پاورپوینت

می پرسید آیا این همه قانونمندی برای طراحی اسلایدهایی که خیلی ها بی توجه از کنار آن ها عبور می کنند واقعا لازم است؟! بگذارید جواب این سوال را با یک نمونه تجربی بررسی کنیم. فرض کنید قرار است تصویر زیر را در حالات مختلف به مخاطبان نشان دهیم:

طراحی حرفه ای اسلایدهای سخنرانی با قانون یک سوم

سه تصویر بالا را به مخاطبان نشان دادیم و سپس از آن ها پرسیدیم که کدام یک از تصاویر، بیشتر در خاطر آن ها ماندگار شده و بیشتر برای آن ها جذاب بوده است؟

در حالی که کم تر از ۵ درصد از کاربران نمی توانستند به درستی قضاوت کنند و تفاوت چشمگیری میان این عکس ها نمی دیدند، تصویر B و C بیشتر از تصویر A مورد توجه کاربران قرار گرفت. نزدیکی سوژه و قرار گرفتن نکته کلیدی موجود در عکس در محلی که بیشتر باعث دریافت بازخوردهای مثبت و امید بخش در سخنرانی خواهد شد.

به کارگیری قانون یک سوم در طراحی اسلایدها

برای استفاده از این قانون گام به گام طبق آموزش زیر پیش بروید:

به دنبال عکاس آگاه بگردید

اگر تصاویر شما اختصاصی می باشد، مثلا تصاویر جمع آوری شده از یک نمونه آزمایشگاهی یا یک سوژ در طبیعت، حتما عکاسی را به دست فرد کاربلدی بسپارید که بتواند عنصر کلیدی را طبق این قانون درون کادر قرار دهد.

ترکیب تصاویر با متن هایی که حداقل یکی از آن ها از یک سوم تبعیت می کند

بهترین راه برای ترکیب مناسب تصاویر و متن ها در پاورپوینت، انتخاب تصاویری می باشد که:

  1. در منطقه بزرگی از اسلاید، در بالا و با تضاد خوبی نسبت به متن قرار می گیرند
  2. دارای پس زمینه سفید باشند؛ طوری که بتوانید خیلی راحت تر آن ها را در اسلاید حرکت دهید

به تصویر زیر که با استفاده از قانون یک سوم در پاورپوینت و برای یک سخنرانی آماده شده است توجه نمایید:

طراحی حرفه ای اسلایدهای سخنرانی با قانون یک سوم

زمینه این تصویر کاملا سفید است. بنابراین جا به جایی عناصر در کنار متن به سمت بالا، خللی در طراحی ایجاد نکرده است.

به نمونه بعدی نیز توجه کنید:

طراحی حرفه ای اسلایدهای سخنرانی با قانون یک سوم

در تصویر سمت چپ، سعی شده است بخشی از تصویر اصلی برش داده شود تا جریان آب روی خط عمودی قرار بگیرد. با این کار، حجم آب دقیقا جایی در سطح لیوان سرریز می شود که روی خط افقی منطبق می شود. چون روی زمینه تصویر تمرکزی نبوده است، بنابراین نوشتن عنوان سخنرانی با رنگ مشکی و در سمت چپ و بالا به سادگی ممکن شده است.

استفاده از قانون یک سوم وقت گیر است؟!

اگر قرار باشد به تک تک عناصر موجود در یک عکس توجه کنید و سعی کنید با حفظ همه آن ها، بخش کلیدی را روی خطوط عمودی و افقی منطبق کنید احتمالا وقت زیادی را از دست خواهید داد؛ اما رعایت این قانون برای تصاویر، بدون پرداختن به مطالب حاشیه ای زاید نه تنها وقت گیر نیست، بلکه می تواند باعث صرفه جویی در وقت سخنران شود.

نقد و بررسی قانون ۱۰-۲۰-۳۰ در ساخت پاورپوینت سخنرانی

در طول دوران تحصیل در دانشگاه، برای پشت سر گذاشتن یکی از واحدهای سخت و تاثیرگذار درسی خود، به ارائه یک سیمنار نه خیلی طولانی نیاز دارید که اتفاقا جلب رضایت استاد این درس، در امتیازی که می گیرید به شدت نیاز است. مطالب آمده شده است. حالا نوبت یه طراحی پاورپوینت است. شما هیچ چیزی درباره قوانینی مثل قانون ۱۰-۲۰-۳۰ در ساخت پاورپوینت و امثال آن نمی دانید جز پاره ای اطلاعات درباره روش ارائه درس هنگام سخنرانی و برگزاری سیمنارهای کلاسی با همین تعداد محدود دانشجو دور و اطرافتان. در حال حاضر احتمالا این سوالات ذهن شما را به خود مشغول ساخته است:

  • چه تعداد اسلاید برای سخنرانی نیاز دارم؟
  • در هر اسلاید چه اندازه متن یا هر نوع محتوا دیگری مثل عکس باید گنجانده شود؟
  • چه قدر باید پا به پای این اسلایدها سخنرانی کنم؟ نیم ساعت؟ یک ساعت؟ یا بیشتر؟

شاید با تنظیم عنوان اسلایدها و به دنبال آن پاره دیگری از موارد مثل تنظیم تعداد اسلایدها آشنا باشید. اما در فن سخنرانی، قوانین از پیش نوشته شده ای به عنوان الگو برای سخنرانان وجود دارد که راهنما خوبی برای برگزاری سخنرانی ها است. قانون ۱۰-۲۰-۳۰ یکی از این راهنماها اثبات شده است که طرفداران و البته مخالفان خود را دارد.

در این مطلب، سعی داریم نگاهی گذرا و کلی به این قانون، مزایا و معایب استفاده از آن در طراحی اسلایدهای سخنرانی و ساخت پاورپوینت داشته باشیم.

نقد و بررسی قانون ۱۰-۲۰-۳۰ در ساخت پاورپوینت

قبل از نقد این قانون، باید ابتدا آن را به خوبی بشناسیم. گای کاوازاکی، یک بازرگان و کارآفرین آمریکایی است که سخنرانی و فن بیان خود را، کلید اصلی موفقیتش در کسب وکار می داند. او قانون ۱۰-۲۰-۳۰ را به شکل زیر شرح می دهد:

  • ۱۰ اسلاید، تعداد بهینه اسلایدها در ساخت پاورپوینت برای هر گونه سخنرانی است
  • ۲۰ دقیقه طولانی ترین زمانی است که یک سخنران هنگام پیروی از این قانون، مجاز است صحبت کند
  • ۳۰، کوچک ترین فونتی است که شما برای طراحی اسلایدهایتان از آن استفاده می کنید

نقد و بررسی قانون 10-20-30 در ساخت پاورپوینت

نظرتان درباره این قانون چیست؟ فکر می کنید برای سخنرانی که زمانبندی اصولی در سخنرانی دارد، تبعیت از این قانون چه مزایا و معایبی خواهد داشت؟

آن چه باید در قانون ۱۰-۲۰-۳۰ دوست بدارید!

هر کسی از این قوانین در تمرین سخنرانی خود استفاده کرده و آن ها را روی صحنه نیز پیاده کرده است، بهبود چشمگیری به لحاظ کیفی در نطق خود مشاهده کرده است. مزایا این قانون را با هم مرور خواهیم کرد:

۱۰ اسلاید سخنران را مجبور به انتخاب های آگاهانه می کند

اگرچه ۱۰ اسلاید کمی ظالمانه و محدودکننده به نظر می آید اما حداقل به حفظ ارزش سخنان شما در مقابل مخاطبان کمک می کند؛ اگرچه خیلی از افراد ۲۰، ۳۰ یا حتی ۱۰۰ اسلاید هم برای سخنرانی یک ساعته خود انتخاب می کنند.

محدود شدن تعداد اسلایدها در قانون ۱۰-۲۰-۳۰ باعث می شود سخنران برای درج محتوا با حساسیت و تامل بیشتری عمل کند و بداند که هر اسلاید با توجه به محدودیت تعداد، حکم طلا را برای او دارد! به علاوه این قانون سخنران را برای طراحی حرفه ای تر اسلایدها ترغیب می کند.

۲۰ دقیقه برای برقراری ارتباط، وقت زیادی است!

۲۰ دقیقه زمان خیلی خوبی است؛ حتی اگر به شدت روی زمان حساس هستید! محدود شدن زمان به شما چیزهای زیادی را یاد می دهد. یاد می دهد تا داستان های حاشیه ای اضافی را که مدام بحث پشت بحث می آورد با حذف کنید، تعارف های بیهوده هنگام شروع و پایان سخنرانی را برای همیشه ترک کنید و جزئیاتی را که تنها ۵ درصد مخاطبان به آن ها اهمیت می دهند را از بدنه سخنرانی حذف نمایید.

همین که با محدودیت زمان به مرور توانستید بخش های اضافی را حذف کنید، ۲۰ دقیقه زمان زیادی برای شما محسوب می شود و می توانید از آن برای برقراری بهتر ارتباط استفاده کنید.

نقد و بررسی قانون 10-20-30 در ساخت پاورپوینت

فونت ۳۰ خوانایی متن را تضمین می کند

فقط در صورتی که مخاطبان شما زیاد باشند اما صفحه نمایشی که در اختیار دارید کوچک باشد، آن گاه فونت ۳۰ برای مخاطبان شما خوانایی کافی دارد. در صورتی که شرایط بهتر است حتما از فونت های بالاتر استفاده کنید و مطابق با قانون ۱۰-۲۰-۳۰ از فونت های بزرگ تری ترجیحا استفاده کنید. البته با فونت ۳۰ هم می توانید خوانا بودن متن ها را برای مخاطبان خود تضمین کنید.

آن چه که شما را از قانون ۱۰-۲۰-۳۰ بیزار می کند!

در قوانین سخت گیرانه سخنرانی از جمله همین قانون، چند مزیت نهفته است که باید آن ها را دوست بدارید:

هر موقعیتی در سخنرانی، خاص است!

قبل از هر چیز به یاد داشته باشید که این قانون توسط یک بازرگان موفق و سرشناس آمریکایی به کار گرفته شده است و به نوبه خود خاص است. با توجه به این که هر موقعیتی در سخنرانی، خاص است، آیا می توان این قانون را تامیم داد؟

نقد و بررسی قانون 10-20-30 در ساخت پاورپوینت

تعداد اسلایدها در این قانون محدود و خیلی وقت ها ناکافی است!

همان طور که گفتیم، طبق عادت سخنرانان حرفه ای، هرگز نمی توان برای تعداد اسلایدها عدد خاصی مشخص کرد و این به نیاز شما و موضوع بحث بستگی دارد. از این رو تعجب کنید اگر برای تنظیم تعداد اسلایدهای خود این دیدگاه ها را می شنوید:

  • همیشه باید ۱۰ اسلاید داشته باشید
  • برای هر دقیقه قطعا یک اسلاید کفایت می کند
  • برای هر موضوع داخل بحث، یک اسلاید کافی است
  • بیش تر از ۵ تا اسلاید توصیه نمی شود

از آن جایی که تعداد اسلایدها کاملا بر نیازهای شما منطبق است، پس چنین قانونی به جهت تعدد اسلایدها مردود خواهد بود؛ مگر این که شما اصلا نخواهید از اسلاید استفاده کنید یا برای سخنرانی ده دقیقه ای شما، همین تعداد کافی است.

مدت زمان برای حرف زدن کم است

طبق این قانون، در سخنرانی یک ساعته، شما تنها مجاز به استفاده از یک سوم زمان به حرف زدن هستید و باقی آن را باید به پرسش و پاسخ و بحث های جانبی اختصاص دهید. اگرچه این راهنما به صورت عمومی خوب است؛ اما برای هر نوع سخنرانی جوابگو نیست!

در سخنرانی ها همه چیز نسبی است. اصلا باید دید که در برنامه گفتگو ما، زمانی برای پرسش و پاسخ در نظر گرفته شده است یا نه؟ اگر چنین نیست که استفاده از قانون ۱۰-۲۰-۳۰ از همان ابتدا منتفی خواهد بود. اگر زمان پرسش و پاسخ دارید، در عوض شاید بهتر باشد ۲۰ دقیقه خود را تا ۳۵ دقیقه برسانید و باقی را به مخاطبان اختصاص دهید.

نقد و بررسی قانون 10-20-30 در ساخت پاورپوینت

سایز فونت ۳۰ یا بیشتر همیشه خوب نیست!

سایز ۳۰ بهینه است؛ اما گاهی می تواند خیلی کوچک و گاهی هم خیلی بزرگ باشد! به طور کلی انتخاب سایز بهینه برای فونت به عوامل زیر بستگی دارد:

  • چه مقدار مطلب در اسلاید قرار است قرار گیرد
  • تضاد یا کنتراست بین رنگ پس زمینه و رنگ متون چه طور است
  • روشنایی سالن سخنرانی چه طور است
  • فاصله شما روی صحنه، با مخاطبانی که نشسته اند دقیقا چه قدر است
  • کیفیت پروژکتور چگونه است
  • قدرت دید مخاطبان از این فاصله به صورت میانگین چه طور خواهد بود
  • مدت سخنرانی و زمانی که باید مخاطب به صفحه خیره شود چه قدر خواهد بود

فراموش نکنید سخنرانی از پاورپوینت ها فراتر است!

چه پاورپوینت خوانا باشد و چه برای خواندن آن مشکلی وجود داشته باشد نباید فراموش کنید که قبل از پاورپوینت، این خود شما هستید که باید شنیده شوید و مخاطب بتواند به شما گوش کند.

راهنما انتخاب و تنظیم تعداد اسلایدها

راهنما کامل انتخاب و تنظیم تعداد اسلایدها در سخنرانی

فقط چند لحظه آرام جایی بنشینید و تمرکز کنید. تمام افکار مثبت و منفی قبلی را دور بریزید؛ چون قرار است عقب گردی داشته باشیم به تمام اتفاقاتی که مشابه آن برای شما هم رخ داده است. خودتان را در موقعیت های زیر تصور کنید:

  • در دبیرستان، رو به روی بچه ها ایستاده اید و در حال ارائه سمینار خود درباره شغل دلخواه خود در آینده هستید
  • به عنوان یک معلم، به صورت تمام وقت با تمام کیفیت ممکن در حال تدریس می باشید
  • در حال ارائه سخنرانی به سبک Ignite در یکی از کنفرانس های بزرگ بین المللی هستید

حال خود را در یکی از این موقعیت ها قرار دهید؛ چند اسلاید برای ارائه خود نیاز دارید؟ انتخاب و تنظیم اسلایدها سخنران را در یک دوراهی دشوار به دام می اندازد. او از یک طرف می داند که اسلایدهای بیشتر باعث سرعت بخشیدن به روند سخنرانی می شود؛ طوری که مخاطب می تواند راحت تر یادداشت برداری کند و خودش هم مفاد سخنرانی را یک بار دیگر مرور کند. از طرف دیگر هم تجربه به او ثابت کرده است که اسلایدها هر چه قد بیشتر باشند گمراهی مخاطبان هم بیشتر می شود. پس تعداد اسلایدها را باید چه طور تنظیم کرد؟!

با دانشگاه زندگی بمانید تا پاسخ خوبی برای سوالات خود دریافت کنید.

راهنما انتخاب و تنظیم تعداد اسلایدها

بعد از تنظیم عنوان اسلایدها در سخنرانی، حال تعداد اسلایدهایی که برای سخنرانی هم در نظر می گیریم اهمیت می یابند. اما قبل از این که قرار باشد به این سوال پاسخی بدهیم ابتدا باید نوع سوال را عوض کنیم:

چه تعداد اسلاید باید برای سخنرانی در نظر گرفت؟

در عوض باید پرسید: چه تعداد اسلاید برای سخنرانی لازم داریم!

بر همین اساس، موقعیت های مختلفی را که بسته به آن ها، تعداد اسلایدها با هم تفاوت پیدا می کنند را بررسی خواهیم کرد.

راهنما انتخاب و تنظیم تعداد اسلایدها

تعداد اسلایدها: صفر!

همیشه قرار نیست اسلاید داشته باشید. گاهی شرایط ایجاب می کند که بدون اسلاید و با تکیه بر فن بداهه گویی خود سخن بگویید یا به ترفندهای سخنرانی از روی متن، طوری که مخاطبان متوجه نشوند سخنرانی خود را ارائه دهید. مثلا:

  • نطق های آغازین و جشن های خاص (مثل جشن های فارغ التحصیلی)
  • مراسم هایی که با حضور ریاست جمهوری برگزار می شود (مثل مراسم های افتتاحیه)
  • مراسم های تقدیر

موقعیت های مختلف دیگری هم وجود دارد. مثلا در سخنرانی های کوتاه تر مثل سخنرانی های ده دقیقه ای شاید برای استفاده بیشتر از وقت بهتر باشد قید اسلاید را بزنیم، یا این که به دو سه تا اسلاید بسنده کنیم.

راهنما انتخاب و تنظیم تعداد اسلایدها

تعداد اسلایدها: هر چه کم تر، بهتر

عادت ساخت اسلاید در تعداد بالا برای سخنرانی ها، روند اشتباهی است که همه ما به نحوی با آن درگیر شده ایم. اما قانون نانوشته ای برای تولید اسلایدها وچود دارد که می گوید: اسلاید هر چه کم تر، هر چه مختصر و حاوی کلیدواژه های بیشتر، بهتر؛ چون:

  • پاورپوینت، نقش وسایل کمک های اولیه را دارد. این وسایل هرگز کار اصلی را به خودی خود انجام نمی دهند و تنها قرار است شما را پشتیبانی کنند. پس هر چه قدر بیشتر باشند تنها دور و اطراف شما را شلوغ شده اند.
  • اسلایدهای پاورپوینت برای مخاطبان شما هستند؛ نه خودتان!

با توجه به این نکته و قانون اسلاید کمتر، بهتر، همین تعداد کم اسلاید چه قدر باشد؟

راهنما انتخاب و تنظیم تعداد اسلایدها

برای پاسخ به این سوال مجددا نیاز است از خودتان سوال بپرسید. بپرسید که آیا قانع کردن مخاطب در سخنرانی با همین کلمات میسر می شود یا به ابزارهای دیگری مثل محتوا بصری نیز نیاز دارم؟

  • اگر جواب شما منفی است اسلاید ها را همین جا تمام کنید؛ واگرنه زیاده روی کرده اید!
  • اگر جواب شما مثبت است احتمالا به چند اسلاید دیگر نیاز دارید تا همراه با پاره ای از توضیحات، محتوا بصری را قرار دهید.

تعداد استاندارد اسلایدها برای هر ۳۰ دقیقه سخنرانی

اولین نکته ای که در تنظیم تعداد اسلایدها باید آموخت این است که به نسبت اسلایدهایی که به کل اسلایدهای شما اضافه می شوند باید زمان سخنرانی را نیز افزایش داد. هر چند که داشتن اسلاید به ارائه کوچک ترین اطلاعات در قالب چارت و تصاویر کمک می کند اما هر چه قدر که تعداد آن ها بیش تر باشد، جذب اطلاعات برای کاربر مشکل تر خواهد شد.

بنابراین مخاطبان اصلی ما در سخنرانی، آن دسته از افرادی هستند که سرعت کم تری در جذب اطلاعات دارند و تنظیم تعداد اسلایدها به این شکل باعث سردرگمی آن ها می شود.

برای سی دقیقه، با در نظر گرفتن مقیاس زمانی در سخنرانی ها و مدت زمان اثرگذاری آن، بین ده تا ۱۵ اسلاید به صورت پایه ( با هم بر اساس نوع سخنرانی خود) تهیه کنید.

راهنما انتخاب و تنظیم تعداد اسلایدها

تاثیر محتوا اسلایدها روی تعداد آن ها

اگر بخواهید کم ترین تعداد اسلاید را داشته باشید بدون شک هیچ اسلایدی شبیه اسلاید دیگر نمی شود. دقت کنید که محتوا هر اسلاید روی تعداد آن ها نیز اثرگذار است. به نکات زیر توجه نمایید:

تبدیل اسلایدهای پیچیده به ساده تر

بسته به اطلاعاتی که مخاطب باید در اسلاید مشاهده کند، منطقی به نظر می رسد که مطالب پیچیده خرد شده و به مطالب ساده تر با سایز بزرگ تر تقسیم شوند. این کار تعداد اسلایدها را بالا می برد. مثلا اگر قرار باشد درباره مخاطرات طبیعی صحبت کنید، بهتر است زیرمجموعه های آن از جمله سیل، طوفان، زلزله و …در اسلایدهای مختلفی قرار گیرند.

تنظیم سرعت حرف زدن با تعداد اسلایدها

اگر سرعت حرف زدن شما بالاتر از حد معمول است و می توانید تعداد بیشتری اسلاید را مدیریت کنید، حداکثر تا ۸۰ اسلاید را مجاز هستید برای سخنرانی خود در نظر بگیرید.

تنظیم تعداد اسلایدها با یک حساب سرانگشتی

اگر مدت زیادی است که سخنرانی می کنید و عموما هم در ارتباط با یک موضوع واحد صحبت کرده اید، می توانید با یک حساب سرانگشتی و به صورت تخصصی تنظیم تعداد اسلایدها را انجام دهید. به عنوان مثال برای یک سخنران ممکن است به ازا هر دو دقیقه، یک اسلاید کافی باشد و اگر قرا باشد آن سخنران ۴۰ دقیقه سخنرانی کند، حداکثر ۲۰ می تواند از ۱۵ تا ۲۰ اسلاید استفاده کند.

راهنما انتخاب و تنظیم تعداد اسلایدها

تعداد مرسوم اسلایدهای پاورپوینت در سخنرانی

برای پیدا کردن این سوال که چند اسلاید نیاز دارم، به حرف دیگران به هیچ وجه توجه نکنید. برخی فکر می کنند ۵ اسلاید برای سخنرانی ۱۵ دقیقه ای کافی است؛ در حالی که برخی معتقدند در یک سخنرانی یک ساعتی تا ۱۰۰ اسلاید را هم می توان پشت سر گذاشت!

به طور کلی تعداد مرسوم اسلایدها در سخنرانی های مختلف به شیوه های زیر محاسبه می شود:

  1. قانون ۱۰/۲۰/۳۰: طبق این قانون برای سخنرانی ۲۰ دقیقه ای از ۱۰ اسلاید استفاده می شود و هر اسلاید باید حاوی متونی با فونت ۳۰ باشد.
  2. قانون ۱۵/۲: طبق این قانون هر اسلاید می تواند حداقل ۱۵ ثانیه و حداکثر ۲ دقیقه روی صفحه نمایش شما قرار گیرد. میانگینی بین این بازه زمانی را می توان اتخاذ کرد.
راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها

راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها در سخنرانی

چشم هایتان را ببندید. خیلی سریع برگردید برگردید به آخرین باری که سخنرانی کردید و آخرین اسلایدی که در سخنرانی از آن استفاده کرده اید. چه عنوان هایی در هر یک از اسلایدها به کار برده اید؟ اصلا به خاطر می آورید آخرین اسلایدهایی را که در جمع نمایش دادید؟ آیا بین اسلایدها، از عنوان هایی مثل “پشینه یا تاریخچه”، “مطالعات تحقیقاتی درباره فلان موضوع” یا “فروش محصولات در ماه خرداد” و در نهایت “نتیجه گیری” استفاده کرده بودید؟ اگر جوابتان به کلی منفی است و یا حداقل دقیقا به یاد نمی آورید که در تنظیم عنوان اسلایدها چه طور عمل کرده بودید نگران نباشید؛ احتمالا خیلی از کسانی که در حال خواندن این مطلب مثل شما هستند همین نظر را دارند.

عنوان اسلایدها یکی از پیش پاافتاده ترین بخش های سخنرانی برای سخنرانان است. سخنرانان فکر می کنند با تکیه بر آگاهی خودشان و حفظ کردن یک اسلاید، دیگر نیازی به طراحی و تنظیم بهتر اسلایدها، خصوصا عنوان اسلایدها ندارند. در حالی که این عناوین هستند که مسیر سخنرانی را برای ما روشن می کنند و مثل چراغ راهنما، به ما اجازه عبور از یک مطلب یا توقف را می دهند تا با مکث و وقفه در سخنرانی بدرخشیم!

مهم تر از هر چیز دیگر، تنظیم عنوان اسلایدها به شیوه صحیح، شاید بهترین راه برای نزدیک تر کردن مخاطب به پیام صحبت هایتان و ارائه یک سخنرانی ترغیب کننده باشد. با این وجود، آخرین کاری که ما برای آمادگی پیش از سخنرانی انجام می دهیم همین تنظیم اسلایدها می باشد.

این مطلب، راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها در سخنرانی را در اختیارتان قرار می دهد. مطلب امروز دانشگاه زندگی را از دست ندهید.

راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها

پیروزی از نکاتی که در این راهنما می خوانید بسیار ساده است. به محض این که با این نکات آشنا شدید، متوجه می شوید که چه موارد پیش پاافتاده ای را در تنظیم عنوان اسلایدها جا انداخته اید.

راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها

هر اسلاید، نماینده ادعاهای سخنران

عنوان هایی که به عنوان نماینده قدرتمند و پشتیبان ادعای سخنران در نظر گرفته می شوند، دقیقا مقابل عناوینی مثل “نتایج”، “کاربردها”، “مقدمه” و …قرار دارند. استفاده از این عناوین بیش تر به دوران دبستان باز می گردد و در یک سخنرانی حرفه ای، همه چیز از جمله عنوان اسلایدها نیز حرفه ای تر خواهد بود.

به جای این عنوان های ضعیف، ابتدا به بدنه هر اسلاید یعنی محتوا متنی، چارت ها، جداول، دیاگرام ها و دیگر عناصر موجود در آن ها بگردید. عنوان ها را بر اساس این اطلاعات تنظیم کنید.

عنوان باید شفاف باشد و کوتاه، نه پر لغت!

عنوان باید حداکثر در یک خط جا بگیرد. اگر مجبور به استفاده از عناوین طولانی تری هستید سعی شود از دو خط بیشتر تجاوز نکند. عنوان را بر اساس مفاهیم اساسی و ضروری انتخاب کنید.

عنوان اسلایدها، همیشه بزرگ تر از سایر عناصر

هر اسلایدی که حاوی متن باشد، عنوان ها باید بزرگ تر باشند و به اصطلاح تو چشم بروند. به روزنامه ها، سایت ها و مجلات فکر کنید. بخش های بزرگ تر به منزله اهمیت بیشتر آن قسمت می باشند. عنوانی که از بقیه بخش ها بزرگ تر باشد معمولا خوانده می شود و به چشم می خورد؛ در حالی که ممکن است توضیحات اضافی توسط خواننده هرگز خوانده نشود.

برای تنظیم عنوان اسلایدها، سایز ۴۴ به نظر منطقی می رسد.

جایگاه اسلایدها مشخص شود

در زبان انگلیسی و سایز زبان هایی که شروع از چپ به راست است، بهترین جایگاه برای عنوان سمت چپ و کمی بالاتر نزدیک به گوشه می باشد. طبیعی است که در زبان فارسی این جایگاه جا به جا شده و گوشه سمت راست و بالا خواهد بود. پس طبق عادت اشتباه گذشته، عنوان را وسط چین نکنید.

راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها

علت انتخاب این جایگاه، حرکت خودکار و ناخودآگاه چشم افراد می باشد. در واقع گوشه سمت راست و بالا برای فارسی زبانان، اولین جایی است که توسط مخاطب دیده می شود. این در حالی می باشد که حتی ممکن است باقی مطالب توسط خواننده یا بیننده مطالعه نشود.

اگر قصد دارید خلاف این قانون عمل کنید از همین حالا منتظر عواقب آن باشید. مثلا اگر قرار باشد جایگاه عنوان اسلاید بعدی برای صرفه جویی در تعداد اسلایدها، به پایین اسلاید قبلی منتقل شود باید منتظر اعتراض مخاطبان باشید؛ چون همه افراد قادر به دیدن پایین اسلایدها نیستند.

 استثناات وارده بر موارد ذکر شده در تنظیم عناوین

در سخنرانی، همچون پاره دیگری از مشاغل، بر اساس موقعیت هایی که برای سخنران به وجود می آید می توان برخی از موارد ذکر شده را انکار و سلیقه ای عمل کرد:

  • اسلایدها تبلیغاتی
  • اسلایدهایی که حاوی نقل قولی از افراد مختلف می باشند
  • اسلایدهای هنری
  • اسلایدهایی که کارایی آن ها با بقیه فرق دارد. مثلا قرار است در بخش آخر سخنرانی، جلسه پرسش و پاسخ برگزار شود. در چنین شرایطی احتمالا ساختار اسلاید قبلی که تنها حاوی عنوان “پرسش و پاسخ” یا هر عنوان دیگری است با سایر اسلایدها تفاوت دارد

راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها

چند مثال برای طراحی بهتر اسلاید در سخنرانی

در ادامه شاید بهتر باشد برای فهم بهتر تنظیم عنوان اسلایدها، با چند مثال ساده پیش برویم. آن چه در ادامه می بینید اسلایدهایی انگلیسی زبان می باشند که از سطح اینترنت جمع آوری شده اند. به جز راست چین نبودن عنوان، تفاوتی بین ساختار اصولی این اسلایدها با اسلایدهایی که به زبان فراسی تهیه شده اند وجود ندارد.

همه اسلایدها در برنامه پاورپوینت تهیه شده اند. اسلاید هایی که در بالا می بینید عموما از عنوان های عمومی و کلی استفاده کرده اند و اسلایدهای پایین تر مطابق با بخش های دیگر موجود در اسلاید، حرفه ای تر عنوان بندی شده اند.

مثال اول: اسلاید بالا حاوی عنوان بزرگ و مشخصی است که این در به خودی خود قابل قبول می باشد؛ اما این عنوان را هر کسی خودش می تواند بخواند و نیازی به سخنران نیست!

راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها

اسلاید پایین ریزتر شده است و به ما سیاست های جدید برای کاهش آسیب ها را نشان داده است. نکته کلیدی که در اسلاید اول نادیده گرفته شده بود همین است. در واقع با اسلاید دوم کار را برای بیننده ساده تر کرده ایم و به او می گوییم که چه طور روند نزولی از چه ماهی طی شده است.

مثال دوم: در اسلاید اول همان طور که می بینید چارت ها به نمایش در آمده اند؛ اما ضعف بزرگ موجود در آن باعث می شود مخاطب سردرگم بماند که کدام نمودار بهتر است و چه چیزی را به ما نشان می دهد.

راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها راهنما کامل طراحی و تنظیم عنوان اسلایدها

در عوض نمودار پایین تر به ما به وضوح اعلام می داردکه نمودار میله ای برای تفسیر داده ها درست نیست و داده های دقیق را باید از نمودار خطی جستجو کنیم.

مروری بر آن چه که گفته شد

مطابق با آن چه پیرامون تنظیم عنوان اسلایدها گفته شد نکات زیر به دست می آید:

  • عنوان اسلایدها باید مستقیما منظور، ادعا و مقصود سخنران را به مخاطب برسانند
  • عنوان اسلایدها باید کوتاه و شفاف باشند؛ نه صرفا پرلغت طوری که مخاطب تصور کند پرحرفی کرده ایم
  • اندازه عنوان ها باید از سایر بخش ها بزرگ تر و حداقل سه برابر باشد
  • جایگاه عنوان ها باید مشخص و مطابق با استانداردهای گفته شده باشد
  • عنوان اسلایدها باید به راحتی قابل خواندن باشند
همه آن چه که برای سخنرانی ترغیب کننده لازم است

همه آن چه که برای یک سخنرانی ترغیب کننده باید بدانید

فن بیان هر سخنران هر چه قد هم که خاص و بی همتا باشد، باز هم برای او کافی نیست. سخنران تنها زمانی می تواند از کیفیت سخنرانی خود احساس رضایت داشته باشد که مطمئن شود روح و جسم مخاطب همزمان با هم حاضر است، شنونده خوبی است و در حال تحلیل و تجزیه اطلاعات می باشد. اما در این مسیر مخاطب نباید تنها بماند. وظیفه سنگین برای یک سخنرانی ترغیب کننده تا حد زیادی به دوش سخنران می باشد؛ این طور نیست؟

روان شناسی ترغیب یا نفوذ، درباره فرآیند ذهنی شکل گیری تمایل و رغبت در افراد مختلف نظریه های جالب و متفاوتی ارائه می دهد. در واقع ترغیب از تعریف سطحی و ابتدایی که همه ما با آن آشنا هستیم بسیار فراتر و پیچیده تر می شود. در ساده ترین شکل ترغیب، نورون های مغزی با استفاده از یک محرک خارجی تحریک می شوند و فرآیند انتقال پیام عصبی در کسری از ثانیه در فرد صورت می گیرد. برند مربوطه یک عکس اغوا کننده از یک ورزش تازه وارد در صفحه اینستاگرام خود به اشتراک می گذارد و سعی دارد با این عکس کاربر را برای فروش بیشتر تحریک کند. به تصویر زیر نگاه کنید:

همه آن چه که برای سخنرانی ترغیب کننده لازم است

در این تصویر، استفاده از این ماده شوینده به شیوه ای به تصویر کشیده شده است که احتمالا می رود مخاطب در اولین خرید بعدی خود حتما در میان محصولات به دنبال این شوینده باشد.

سخنرانی هم باید سبک و سیاق تبلیغاتی داشته باشد تا مجاب کننده به نظر برسد. سخنران مجبور است از ترفندهایی مثل شبیه سازی تصویری، برانگیختن حس پیوند مخاطب با سوژه و…استفاده و فن بیان سخنرانی جذاب را به مخاطبان هدیه کند.

برای سخنرانی نیازی به ترفندهای تبلیغاتی رایج ندارید. یک سخنران بعد از آشنایی با تمام فرمول هایی که برای یکسخنرانی ترغیب کننده قرار است در این مطلب بررسی کنیم می تواند تاثیرگذار عمل نماید.

همه آن چه که برای سخنرانی ترغیب کننده لازم است

یک سخنران قبل از این که بخواهد تاثیرگذار واقع شود، باید از ۴ فیلتر زیر عبور کند:

  1. صداقت سخنران: آیا مخاطبان به حقیقت سخنان شما ایمان دارند یا در این بین شک و شبهه هایی وجود دارد که گفته های شما را زیر سوال می برد؟
  2. تشابه سخنان: سخنانی که قرار است بر زبان آورید با عقاید و ظاهری که مخاطبان از شما سراغ دارند همخوانی دارند؟
  3. اعتبار و استناد سخنان: برای سخنان خود مدرک و سند کافی دارید؟
  4. حسن شهرت سخنران: مخاطبان تا چه حد شما و مهارت شما را در این زمینه باور دارند و آیا در این زمینه حسن شهرت دارید؟

همه آن چه که برای سخنرانی ترغیب کننده لازم است

برای سخنرانی ترغیب کننده این ۴ فاکتور باید در شما تقویت شود. مخاطب باید با دانستن این ۴ مورد و اطمینان از برخورداری شما از این صفات، به شما اعتماد کند. از این رو راه هایی را برای تقویت آن ها جهت یک سخنرانی مجاب کننده و تاثیرگذاری بر مخاطب در سخنرانی بررسی می کنیم.

آماده سازی ذهنی مخاطبان قبل از سخنرانی

بخش زیادی از تعامل مخاطب با شما، به واسطه تصورات او از تبلیغاتی که دیده و شنیده شکل می گیرد. بنابراین بخشی از وظایف شما به قبل از سخنرانی برمی گردد:

تشریح موضوع سخنرانی به صورت تخصصی

اگر به دنبال متقاعد سازی مخاطب در طول سخنرانی هستید از همین حالا یعنی قبل از سخنرانی باید اقدام کنید. شما تنها سخنرانی نیستید که قرار است مثلا درباره تکنیک های تقویت حافظه صحبت کند. از این رو در تبلیغاتی که قبل از سخنرانی انجام می شود باید به نکات زیر به عنوان نمونه اشاره شود:

  • ایده این سخنرانی بسیار جذاب است؛ چون سخنران حدود دو ( سه، چهار و …) برای آن وقت صرف کرده است و همه آن حاصل زحمات چندین و چندساله او می باشد
  • سخنران صاحب آثار ارزشمندی نظیر کتاب فلان می باشد. این کتاب ها مثلا به چاپ دهم رسیده اند و ازآثار پرفروش بوده اند

بازاریابی برای شهرت سخنران

از تبلیغات قبل از سخنرانی ابایی نداشته باشید. شما برای شناخته تر شدن به این تبلیغات خصوصا در شهرهای بزرگ تر نیاز دارید. در این باره معرفی کلیدی و مختصری از خود داشته باشید. مثلا حتما ذکر کنید که:

  • مسئول یک پروژه مهم بوده اید یا سمت خاصی را داشته اید
  • قبل از شروع این فعالیت چه پیشینه ای داشته اید و تا چه حد در این زمینه فعال بوده اید

همه آن چه که برای سخنرانی ترغیب کننده لازم است

برای یک سخنرانی ترغیب کننده، اجازه دهید مخاطب از قبل شما را بشناسد و آنالیز کند؛ نه این که روی صندلی بنشیند و در روند سخنرانی به این نتیجه برسد.

آنالیز مخاطبان سخنرانی ( تشابه)

یکی از فاکتورهای مهم برای یک سخنرانی ترغیب کننده، توجه به فاکتورهای تشابه به وسیله آنالیز مخاطبان است. آنالیز مخاطبان به شما می گوید که در این منطقه فلان لباس را بپوشید که مخاطب را دلگرم تر می کند و به شما احساس نزدیکی بیشتری خواهد داشت. به شما می گوید که حوادث یا رویدادهای اخیر در این منطقه را حتما یادآور شوید و به آن ها نشان دهید که حواستان به صورت ویژه به مخاطبانتان بوده است. به شما می گوید که شیوه سخن گفتن و داستان هایی که قرار است روایت شود را با مخاطبان خود هماهنگ کنید.

آماده سازی ذهنی مخاطبان بعد از سخنرانی

سخنرانی تمام شده است؛ اما تاثیرگذاری تازه شروع شده و این اول راه است. از این رو هنوز هم باید مثل قبل نسبت به مخاطبان و سخنرانی انجام شده، با توجه به توصیه های زیر مسئولیت پذیر باشید:

در دسترس بمانید

فرصت را برای اختلاط و نزدیکی بیشتر با مخاطبان خود از دست ندهید. سخنرانی هم دقیقا مثل یک معامله است. ارتباط شما با مخاطبان، خدمات پس از فروش شما خواهد بود و نشانگر مشتری مداری شما است.  این رفتار دیگران را برای ارتباط گرفتن با شما و تعامل در سخنرانی های بعدی ترغیب می کند.

همه آن چه که برای سخنرانی ترغیب کننده لازم است

حواستان به قول و قرارتان باشد

این مورد برای همه ما ملموس تر است و همیشه در سخنرانی با این موقعیت رو به رو بوده ایم. فرض کنید یک سوال از سخنران پرسیده اید و او در جواب شما می گوید سخنرانی رو به اتمام است؛ اما من جواب سوال شما را به صورت کامل ایمیل می کنم.

ساعت ها و روزها می گذرد؛ اما خبری از ایمیل نشده است. این بی توجهی کاملا ضد هدف اصلی ما، یعنی داشتن سخنرانی ترغیب کننده خواهد بود. توصیه ما به سخنرانان پایبندی به قول و قرارهایی است که در سخنرانی از آن صحبت می کنند. جوایز، مسایقات، قول همکاری و ارسال ایمیل یا پیام به برخی از مخاطبان از همان بخش هایی هستند که دیگر پیگیر آن ها نمی شویم.

آماده سازی ذهنی مخاطبان در طول سخنرانی

مستند حرف بزنید

وقتی که سخنان شما از یک منبع معتبر نشات گرفته باشند، مجاب کننده و ترغیبی خواهند بود. اگر به دنبال ایجاد انگیزه در مخاطبان خود هستید حتما منبع سخنان خود را مشخص کنید تا فرصت کافی برای تعامل ایجاد شود.

همه آن چه که برای سخنرانی ترغیب کننده لازم است

شبیه مخاطبان باشید

شباهت ها، اولین جرقه را برای روشن شدن ارتباط شما و مخاطب هستند. از آن پس این شما هستید که باید به این ارتباط حرارت بیش تر بدهید. رشته تحصیلی شما در دوران دبیرستان با زمینه شغلی اکثر مخاطبان شباهت دارد؟ سن شما به مخاطبان نزدیک است و می توانید از ترفندهای به کارگیری طنز در سخنرانی به راحتی استفاده نمایید؟ عقاید شما با باورهای سیاسی شما با گروهی که برای آن ها سخنرانی می کنید سازگار است؟

همه این ها را برای یک سخنرانی ترغیب کننده دستاویز خود قرار دهید.

ترفندهای سخنرانی از روی متن

ترفندهای سخنرانی از روی متن ، طوری که انگار از روی متن نمی خوانید!

از روی متن خواندن بدترین راه ارائه سخنرانی است. حتما شما هم همین احساس بیهودگی را زمانی که کسی از روی کتاب، متن یا اسلاید شروع به خواندن کرده است داشته اید. در چنین مواقعی احتمالا با خود می گویید: هر کسی به خوبی می داند چه طور از روی متن بخواند! با این حال مواقع خاصی وجود دارد که سخنران چاره ای جز اتکا به متن ندارد. موقعیت هایی که شرایط خاص سخنرانی، مدعوین و یا اطلاعات شما باعث می شود سخنرانی از روی متن انجام شود و هیچ راهی به غیر از از آن برای سخنران باقی نماند. در چنین حالتی تکلیف سخنران چیست؟ روخوانی کند و برای مخاطبان کتاب داستان بگوید یا این که متن را به هر طریقی که شده است حفظ کند؟!

به یاد آورید سخنگویانی را که در اجلاس های بین المللی باید سخنرانی کنند و قطعا این سخنرانی باید از روی متن انجام شود. یا سخنرانانی را که مجبور هستند متنی را بخوانند که توسط خود آن ها نوشته نشده است و بنابراین به سخنرانی از روی متن نیاز دارند. بر خلاف تصور ما همه درها به روی این سخنرانان بسته نیست. راه های زیادی وجود دارد تا یک سخنران بتواند در حالی که از روی متن می خواند، از روی متن نخواند! به عبارت دیگر ظاهر سخنرانی طوری باشد که انگار سخنران بدون متن و با تسلط کافی روی محتوا مشغول سخنرانی کردن است!

شما هم به دنبال این راه های جادویی می گردید؟ طوری که در مواقع خاص و زمان هایی که وقت کافی برای حفظ کردن متن نداشته اید بتوانید مثل یک سخنران ماهر مسلط روی متن سخنرانی کنید؟

در تحلیل امروز دانشگاه زندگی، ابتدا درباره در می یابیم که چه مواقعی باید از روی متن سخنرانی کرد و به متن متکی بود؛ سپس با ترفندهای سخنرانی از روی متن، طوری که انگار از روی متن نمی خوانید (در شرایط خاص) آشنا می شوید.

ترفندهای سخنرانی از روی متن

در هر شرایطی توصیه ما خواندن متن سخنرانی به صورت دقیق است؛ طوری که تک تک واژگان ملکه ذهن شما شود و با دانستن مفهومی کلی از متن بتوانید سخنرانی دندان شکنی را ارائه دهید! قطعا مواقعی هم وجود دارد که سخنران به خاطر مصلحت جمع مجبور است از روی متن بخواند؛ حتی اگر متن شروع سخنرانی را خودش ننوشته باشد.

ترفندهای سخنرانی از روی متن

برخی از این موقعیت ها عبارتند از:

  1. سخنرانی های بسیار رسمی و مدون که کوچک ترین خطا شما، نابخشودنی است
  2. قرار است در یک مراسم، سخنرانی عاطفی داشته باشد ( مثلا در مراسم ختم، عروسی، جشن و سرور)
  3. شما به عنوان مدافع یک کمپین، گروه یا جمعیت خاص مجبور هستید مطالبی مثل بیانیه های سیاسی را از روی متن بخوانید
  4. به خاطر نوشته شدن محتوا سخنرانی توسط نویسندگان دیگر، باید سخنرانی از روی متن انجام شود
  5. مشغله های شخصی مانع از تمرین و تکرار سخنرانی تا تسلط یافتن قطعی بدان شده است
  6. شما یک سخنران تازه کار هستید که بداهه گویی در سخنرانی و بدون متن سخنرانی کردن شما را به شدت می ترساند!

ترفندهای سخنرانی از روی متن

چرا از روی متن خواندن توصیه نمی شود؟

زمانی که تصمیم می گیرید سخنرانی از روی متن انجام شود، همان لحظه هم باید بازخوردها و عواقب روخوانی را در نظر داشته باشید و در صدد جبران آثار منفی ناشی این روخوانی باشید:

  • چشمان شما پیوسته یا اغلب روی متن کاغذ یا اسلایدها است و بنابراین مجالی برای ارتباط چشمی با مخاطبان نمی ماند
  • چشمان شما روی صفحه کاغذ است و از دیدن بازخوردها و حالات مخاطبان نسبت به سخنرانی خود، محروم می مانید
  • صورت شما پیوسته به جهت پایین و مقابل کاغذ است و همین موضوع از قدرتمند شدن صدا در سخنرانی جلوگیری می کند و باعث می شود صدا واقعی شما شنیده نشود
  • شما محدود به دامنه مشخص شده کلمات هستید و نمی توانید سبک دیگر و یا خلاقیت خود را در کار دخالت دهید
  • تنوع صدا موجود نیست. ریتم و کشش ها ثابت هستند و فرکانس صدا با ثبات کاملی به گوش مخاطب می رسد

ترفندهای سخنرانی از روی متن

ترفندهای سخنرانی از روی متن، اما بدون متن!

چه متن شروع سخنرانی توسط شما نوشته شده باشد، چه فرد دیگری آن را تنظیم کرده باشد لازم است زمانی که می خواهید سخنرانی از روی متن داشته باشید به نکات زیر توجه کنید:

متن سخنرانی قطعا باید تایپ شده باشد

هیچ چیز در متن سخنرانی نباید به صورت دستی وارد شود؛ حتی شما سخنرانی که بسیار خوش خط هستید! بسیاری از مشکلاتی و خطاها در سخنرانی به دلیل خطا دید ما هنگام خواندن متن سخنرانی رخ می دهد. گاهی سر خواندن حروفی با ساختار مشابه مثل ز، ر، ژ و …مشکلاتی  رخ می  دهد که باعث می شود نه فقط مخاطبانتان، بلکه همه دنیا بفهمند شما در حال روخوانی از روی متن سخنرانی هستید!

متن سخنرانی با فونت بزرگ پرینت گرفته شود

زمانی که متن سخنرانی برای روخوانی نیست، سایز فونت ۹ تیا ۱۰ کفایت می کند؛ اما وقتی که می خواهید سخنرانی موفق از روی متن داشته باشید فونت را تا ۱۶ می توانید بزرگ کنید. این قانون را درباره سایز فونت متن به یاد داشته باشید: هر چه بزرگ تر بهتر!

وقفه ها و علامت های نوشتاری را با دقت قرار دهید

وقفه ها یا همان ویرگول، در جایی که ضروری است باید حتما قرار داده شوند. خیلی وقت ها سخنرانی از روی متن، خصوصا وقتی تنها یک بار فرصت روخوانی از آن را پیدا کرده اید ما را با این معضل مواجه می کند که دقیقا حالت خواندن جمله چه طور باید باشد؟

علاوه بر علامت های نوشتاری و نگارشی، فاصله بین هر خط هم عنصر مهمی است. تداخل بین خطوط خصوصا وقتی که برای ظاهرسازی نیاز داریم هر چند ثانیه یک بار به مخاطبان نگاهی بیندازیم خیلی برای سخنران اتفاق می افتد.

ترفندهای سخنرانی از روی متن

از زیرعنوان ها حتما استفاده کنید

ساختاربندی متن، با زیرعنوان انسجام خوبی می گیرد. وقتی که از عناوین ریزتر یا زیرعنوان ها استفاده می کنید تسلط بهتری روی زمان ارائه متن و مدیریت بحث خواهید داشت.

مکث ها را با کشیدن دایره مشخص کنید

مکث در سخنرانی اهمیت زیادی دارد؛ خصوصا وقتی که قرار است از روی متن بخوانید؛ چون مکث باعث می شود سخنرانی طبیعی تر به نظر برسد. به همین منظور بخش هایی را که باید توقف کوتاهی داشته باشید با دایره مشخص کنید.

از افکت های متنی مختلف بهره ببرید

استایل های مختلفی در نرم افزارهای ویرایش متن وجود دارد. تو پر یا کج کردن بخش های کلیدی به جلب توجه شما بیشتر کمک می کند. اکیدا توصیه می کنیم از خط دار کردن کلمات بپرهیزید؛ چون این کار خواندن کلمات را با دشواری همراه می سازد.

طراحی زبان بدن هنگام سخنرانی از روی متن

وقتی قرار باشد از روی متن بخوانیم قطعا حرکات بدن هم محدودتر می شوند. برای این که زبان بدن بهتری داشته باشید به نکات زیر توجه کنید:

  1. تا حد ممکن کاغذ حاوی متن سخنرانی را از خود دور نگه دارید. سعی کنید از بخش های پایینی کاغذ برای خواندن استفاده کنید دور نگه داشتن متن فرصت را برای خیره شدن به مخاطبان فراهم می کند و باعث می شود نسبت به اطراف خود تسلط بیشتری داشته باشید
  2. کلمات چه چیزی را به جهت احساسی و عاطفی به مخاطب القا می کنند؟ لبخند؟ شما هم همراه با این کلمات لبخند بزنید
  3. از جایگاه بزرگی که به خوبی سخنران را پوشش می دهد استفاده کنید. به این ترتیب می توانید متن سخنرانی را کاملا ایستاده قرار دهید و دیگر سر خود را خم نکنید

ترفندهای سخنرانی از روی متن