طراحی حرفه‌ای پاورپوینت

مروری بر کتاب اسلاید: شناسی برای طراحی حرفه‌ای پاورپوینت

اگر بخش‌های بصری هسته اصلی و مرکزی یک سخنرانی نباشند، بدون شک از بخش‌های جداناشدنی و غیرقابل انکار یک نطق موفق هستند که در نبود آن‌ها قطعا یکی از پایه‌های سه پایه سخنرانی می‌لنگد! در گذشته تا کنون اسلایدها به عنوان بخشی حیاتی برای تحت تاثیر قرار دادن مخاطب شناخته می‌شدند و همیشه این جلوه‌های بصری و غیرمتنی هر سخنرانی بوده که انگیزه بینندگان را برای گوش فرا دادن به سخنران بیش‌تر کرده است. اگرچه اسلایدها یکی از بخش‌های دلپذیر برای مخاطبان بوده‌اند ولی به همان نسبت طراحی حرفه‌ای پاورپوینت و مدیریت بخش‌های بصری برای خود سخنران مشکل‌آفرین، رعب‌آور و پر از دلشوره  است.

به جز مسئله سلیقه، خلاقیت و خوش‌فکری خود سخنران، پشت صحنه امر پر ماجرا طراحی اسلایدهای سخنرانی در واقع هنر یا علمی است که به صورت دقیق و حساب شده به تحلیل بخش‌های مختلف یک پاورپوینت و سایر ملحقات آن در طول ارائه می‌پردازد.

کتاب اسلاید: شناسی یک منبع متنی کامل و کلاسیک برای یادگیری مهارت‌های ارائه یک سخنرانی، با تمرکز ویژه بر بخش بصری آن است. احتمالا مطالعه و مرور این منبع خارجی زبان برای بسیاری از سخنرانان غیرممکن و یا وقت‌گیر باشد. به همین منظور تصمیم گرفتیم بعد از مرور مختصری بر این کتاب، خلاصه‌ای از نکات کلیدی آن را برای طراحی حرفه‌ای پاورپوینت با شما به اشتراک بگذاریم.

 اصول طراحی حرفه‌ای پاورپوینت در کتاب اسلاید: شناسی

تمام بخش‌های طراحی و ارائه یک پاورپوینت مطابق با آن چه که در کتاب اسلاید: شناسی می‌خوانیم عبارتند از:

  • طراحی اسلایدهای جدید
  • ایده‌پردازی پیش از طراحی اسلایدها
  • ایجاد نمودارها
  • نمایش داده‌ها
  • طراحی اسلایدها به سبک طراحان حرفه‌ای
  • استفاده از عنصر بصری از جمله رنگ‌ها، تنظیم پس‌زمینه و متون
  • تنظیم حرکت اسلایدها
  • ارائه حرفه‌ای اسلایدها

طراحی حرفه‌ای پاورپوینت

۷ عنصر ضروری در طراحی و ارائه پاورپوینت‌ها

اگر بخواهیم بخش‌های مختلف این کتاب را در کنار هم بگذاریم و از ساختار آن نتیجه‌گیری کنیم، برای طراحی حرفه‌ای پاورپوینت به نتایج زیر دست می‌یابیم:

لزوم داستان‌سرایی و عدم قرار دادن متن داستان در اسلایدها

هر یک از داستان‌ها یا نقل قول‌ها در سخنرانی یک نکته کلیدی هستند که می‌توانند در انتها بحث حاصل شوند. نحوه صحیح سخنرانی با پاورپوینت این است که عناوین را در نظر بگیریم و هیچ متن اضافی را وارد اسلایدها نکنیم.

رعایت فروتنی در روایت اسلایدها

در طراحی حرفه‌ای پاورپوینت، بخش دیگری که باید در نظر داشته باشیم استایل روایت مطالب است. به صورت معمول در طول سخنرانی، این که از خودمان یک قهرمان یا نابغه بسازیم یا سعی کنیم خود را مثل یک ستاره مطرح کنیم به ندرت جواب می‌دهد.

روایت توام با خشوع و فروتنی در طول یک طرح، یک پروژه یا یک سخنرانی آموزشی احساس نزدیکی و صمیمیت بیش‌تری بین سخنران و مخاطبان ایجاد می‌کند.

طراحی سخاوتمندانه اسلایدها

یکی دیگر از عناصری که شاید هرگز بدان توجه نکرده باشید سخاوت در طراحی اسلایدها است؛ خصوصا وقتی که امکان به اشتراک گذاری یا استفاده مخاطبان از اسلایدها بعد از سخنرانی وجود دارد. مخاطبانی که رو به رو شما هستند توقع دیدن هر آن چیزی را دارند که به نفع آن‌ها تمام می‌شود؛ نه چیزهایی که برای خودتان و تبلیغ کسب وکارتان است.

با توجه به همین نکته، از این پس مطالب را با دست و دل‌بازی بیش‌تری در اسلایدها بگنجانید. در برخی از موارد، بخشی از اسلایدها توسط سخنران خالی می‌ماند تا با تعامل و مشارکت خود مخاطب تکمیل شود. اگرچه این ترفند برای جذب همکاری شنوندگان مفید به نظر می‌رسد اما مثل این است که بخشی از دانسته‌های خود را از مخاطبان دریغ کرده‌اید. از این رو:

  • هرگز پر کردن هیچ اسلایدی را بر عهده مخاطبانتان نگذارید
  • هیچ سوالی که در طول سخنرانی برای دیگران به وجود آمده است را بی‌جواب نگذارید
  • مانع مخاطبان برای عکسبرداری از اسلایدها نشوید

طراحی حرفه‌ای پاورپوینت

صداقت در طراحی اسلایدها

یکی از بخش‌های کلیدی این کتاب که منحصرا به طراحی حرفه‌ای پاورپوینت می‌پردازد، صداقت نویسنده در نوشتار آن است. مطابق با این کتاب، هر سخنران برای طراحی فوق‌حرفه‌ای و اختصاصی یک سخنرانی یک ساعته با حدود ۳۰ اسلاید، به ۳۶ ساعت تلاش وقفه‌دار نیازمند است. اما چرا این قدر طولانی؟

مطابق با آن چه که در راهنما کامل انتخاب و تنظیم تعداد اسلایدها در سخنرانی گفته شد هر سخنران برای جذب اعتماد مخاطبان خود ملزم به رعایت صداقت است. استخراج داده‌ها از منابع مختلف، ویرایش تصاویری که می‌خواهند به صورت اختصاصی در اسلایدهای شما قرار گیرند و تنظیم بخش‌هایی از یک فیلم آموزشی یا گزارشی به زمان زیادی نیاز دارد. اگر قرار باشد با مخاطبان خود صادق باشید قطعا به این صداقت در طراحی اسلایدها نیز نیاز دارید.

لزوم برقراری ارتباط فرد به فرد با اسلایدها

یکی از اهداف طراحی اسلایدها، تحکیم و تعمیق ارتباط فرد به فردی است که در طول سخنرانی با مخاطبان به وجود می‌آید. فرض کنید قرار است یک پاورپوینت نسبت به اقدامات ماه اخیر در حوزه کاری خود تهیه کنید. چنین پاورپوینتی برای ارتباط فرد به فرد قطعا به بخشی به عنوان مستندات نیاز دارد که صحت مطالب شما را تصدیق کند، به تصاویر تازه و اختصاصی نیاز دارد که توسط خود شما طراحی شده است و دیدگاه شما را در ارتباط با هر موضوع بیان کند.

طراحی حرفه‌ای پاورپوینت

زیبایی اسلایدها

در طراحی حرفه‌ای پاورپوینت آن چه که کم کم رنگ می‌بازد موضوع سخنرانی است. در واقع وقتی که از نرم‌افزارهایی نظیر پاورپوینت یا پرزی در سخنرانی استفاده می‎شود عواملی چون توجه به فرایندهای ارائه، استفاده مؤثر از ابزار طراحی پاورپوینت و وفادار بودن به یک سبک ثابت هستند که به گوینده ارزش می‌دهند.

از این رو باید به زیبایی اسلایدها به عنوان رکن اساسی در طراحی پاورپوینت دقت داشت و به نکات زیر نیز توجه کرد:

  • تم یا زمینه‌های پیش‌فرض پاورپوینت پاسخگو هر نیازی نیستند، تنوع کمی دارند و ساختارهای منعطفی ندارند
  • فونت های پیش فرض Calibri و Cambria برای هر گونه پس‌زمینه‌ای مناسب نیستند. در انتخاب فونت‌ها به سبک سخنرانی باید توجه کرد
  • به ترازبندی عناصر داخل هر صفحه دقت کنید. به صورت چشمی می‌توان اشیا داخل هر اسلاید نظیر اشکال را تراز کرد اما بهتر است مدیریت این ترازبندی را به خود پاورپوینت سپرد
  • برش تصاویر را برای زیبایی اسلایدها تغییر دهید. یکی از بخش‌های کلیدی پاورپوینت امکان برش سفارشی هر تصویر است که به کاربر امکان تغییر اندازه، حاشیه و شکل هر عکس را متناسب با موضوع و سایر بخش‌های سخنرانی فراهم می‌سازد

طراحی حرفه‌ای پاورپوینت

نکاتی برای طراحی بهتر پاورپوینت در سخنرانی

برای این که اسلایدهای حرفه‌ای و باکیفیت‌تری طراحی کنید لازم است به نکات زیر توجه نمایید:

فرمت انتشار هر مطلب در هر دو اسلاید

مطابق با این فرمت، هر یک از موضوعاتی که قرار است پوشش داده شود نهایتا باید در قالب دو اسلاید تکمیل شوند. این شیوه خصوصا برای کسانی که با تعدد اسلایدها مشکل دارند مفید واقع می‌شود. مثلا اگر قرار باشد موضوع “مدیریت گفتگو در خانواده” را شرح دهید باید نهایتا در دو اسلاید آن‌ را پوشش دهید.

درج محتوا در جدول‌های طبقه‌بندی شده

درج عناوین به تنهایی در هر یک از اسلایدها، اگرچه رایح است اما در برخی از مواقع مثلا وقتی که قرار باشد به یک بخش خاص از موضوع قبلی رجوع کنیم مشکل‌ساز می‌شود. درج جزئیات موردنظر در جداول مختلف ناوبری را از یک اسلاید به اسلاید دیگر ساده‌تر می‌کند و اجازه می‌دهد اطلاعات را هر زمان که لازم داشتید از اسلایدهای قبلی مشاهده کنید

باور اشتباه میان سخنرانان

۵ باور اشتباه میان سخنرانان که باید از آن‌ها دوری جست

مثل معروفی وجود دارد که می‌گوید افراد پیش از سخنرانی آماده هستند تا شلاق بخورند اما در مقابل دیگران حاضر نشوند؛ این در حالی است که در پایان آن حاضر هستند گلوله بخورند و به کار خود ادامه دهند! برای خیلی‌ها سخنرانی دستِ کمی از جنگ‌ها و کشمکش‌های داخلی یک کشور ندارد. در چنین شرایطی هر بخش از بدن ساز خودش را می‌زند و هماهنگ کردن متن با آن چه که واقعا روی صحنه اتفاق می‌افتد تقریبا غیرممکن می‌شود. سخنرانان بزرگی مثل هانری وارد‌پیچر در ابتدا از سخنرانی کردن هراس داشتند اما به سبب شرایط شغلی و مسائلی که با آن درگیر بودند مجبور شدند بین تمام بخش‌های بدن اتحاد ایجاد و به این وسیله کم‌تر دست و پای خود را در سخنرانی گم کنند. کارشناسان بر این باور هستند که شکست‌ها، ترس‌ها و هراس‌های ناشناخته بیهوده ما ناشی از باور اشتباه میان سخنرانان است که تحرک را از سخنرانی می‌گیرد و تمام نقشه‌های یک سخنران را نقش بر آب می‌کند.

پیش از این اشتباهات نابخشودنی در سخنرانی را مرور کردیم و دانستیم که بی هدف سخن گفتن، عدم ایجاد این اشتیاق در مخاطب، تنبلی و حرص بیش از حد سخنران از جمله عواملی هستند که باعث شکست او می‌شوند. به جز این اشتباهات گاهی سخنران مغلوب تصورات مردود در سخنرانی می‌شود که خیلی زود باید رد آن‌ها را از ذهن بزداید. هنوز هم باورهای اشتباه دیگری میان سخنرانان وجود دارد که خیلی از سخنرانان بدان گرفتار هستند. در ادامه مروری خواهیم داشت به برخی از این باورهای غلط و سپس راه‌های دوری جستن از هر یک را بررسی می‌کنیم.

۵ باور اشتباه میان سخنرانان که باید از آن‌ها دوری کرد

بخشی از باورهای غلطی که در ذهن سخنرانان وجود دارد و در آن‌ها به عادت تبدیل شده است را با هم می‌خوانیم:

بازیگری و حرکات تصنعی

ارائه یک سخنران باید معتبر، اصیل و کاملا طبیعی باشد. یک باور اشتباه میان سخنرانان این است که مخاطبان بیش‌تر به سخنران پرسروصدایی که تمایل به خودنمایی و شوخ‌طبعی دارد توجه نشان می‌دهند و از این رو سخنران کم کم از خود واقعی و طبیعی خود فاصله می‌گیرد و شبیه به هر سخنران دیگری می‌شود که از او الگو گرفته است.

در اطراف شما فردی آرام و کاملا درونگرا وجود دارد که تا زمانی که با او صحبت نکنید، او هم لب به سخن نمی‌گشاید؟ اگر چنین فردی را در اطراف خود می‌شناسید حتما دیده‌اید وقتی شروع به صحبت کردن می‌کند همه سکوت اختیار نموده و شش دانگ حواسشان را به سمت او متمرکز می‌کنند. تجربه نشان داده است که این وضعیت روحی و چنین سکوتی که بعد از مدتی به این شکل شکسته می‌شود خیلی بیش‌تر از یک سخنران پرهیاهو که با سعی دارد با حرکات تصنعی جلب توجه کند، مطلوب مخاطبان واقع می‌شود.

باور اشتباه میان سخنرانان

هرگز در طول ارائه یک سخنرانی یک شخصیت جدید از خود ایجاد نکرده و به جادوهایی که فکر می‌کنید به واسطه آن‌ها ممکن است بر مخاطبان پیروز شوید تکیه نکنید!

چه طور این باور را در خود ریشه‌کن کنیم؟

به یاد داشته باشید که مخاطب به یک سخنران واقعی واکنش نشان می‌دهد؛ سخنرانی که همان طور که در صحنه سخنرانی حاضر می‌شود در زندگی واقعی خود نیز حضور داشته باشد. به همین منظور برای از بین بردن این باور اشتباه میان سخنرانان به خودتان در زندگی واقعی فکر کنید. در زندگی خود چه شکلی هستید؟ چه شخصیتی دارید؟

نقاط بالت و اسلایدهای بی‌اثر

طراحی و تنظیم عنوان‌ها اسلایدها در سخنرانی‌ها یکی از مهم‌ترین بخش‌های بصری می‌باشد که استفاده بیش‌ از حد از بالت‌ها یا اسلایدها آن را ضعیف می‌کند. این باور غلط بین همه وجود دارد که تمامی اسلایدها باید در یک قالب ثابت و واحد تنظیم شوند و به یک شکل باشند. و این دقیقا همان چیزی است که باعث می‌شود پای سخنرانی بلنگد!

بالت‌ها بخش دیگری هستند که به صورت مکرر در تهیه اسلایدها مورد استفاده قرار می‌گیرند اما در حقیقت وجود این نقطه‌های توپر بزرگ در هر یک از اسلایدها و در تیم حجم منطقی نیست.

چه طور این باور را برای همیشه از بین ببریم؟

در صورتی که اطلاعات جزئی زیادی دارید که فکر می‌کنید شاید برخی به این داده‌ها نیاز دارند می‌تواند یک فایل متنی را به صورت سند در انتخاب پاورپوینت ضمیمه کنید و آن را در اختیار همه قرار دهید. به این روش می‌توانید از به کارگیری بالت‌ها به صورت مکرر جلوگیری کنید. علت این کار هم مشخص است؛ پاورپوینت‌ تنها ابزاری بصری برای نمایش چکیده‌ای از مطلب یا عناوین به مخاطب است؛ نه یک گزارش چندین و چند صفحه‌ای!

به جای استفاده از بالت و اسلایدها‌ی بی‌اثر، از تصاویر با کیفیت عالی استفاده کنید. دقت کنید که کیفیت تصاویر خیلی بیش‌تر از متون در خاطر مخاطب باقی می‌مانند

برخی از پاورپوینت تحت عنوان “رسانه نگاه” یاد می‌کنند. رسانه‌ای که باید با نگاه لحظه‌ای مرور شود به اندازه همان نگاه هم زمان می‌برد تا طراحی شود

باور اشتباه میان سخنرانان

شروع سخنرانی با عذرخواهی از دیگران

  • “عذر می‌خواهم که زمان کافی برای طراحی اسلایدها نداشتم و سخنرانی از حیث اسلایدها قوی نیست”
  • “عذر می‌خواهم که به علت بیماری، صدا من همان چیزی که همیشه بوده است نیست!”
  • “عذر می‌خواهم کمی عصبانی هستم؛ امروز روز پرتنشی بوده است”

این عبارات و بسیاری از عبارت‌های آشنا دیگر به بهانه عذرخواهی از حاضرین مطرح می‌شوند و اتفاقا مطابق با این باور اشتباه میان سخنرانان، عذرخواهی کردن به نشانه ادب در ابتدا سخنرانی لازم است!

موضوع این است که گاهی بدون عذرخواهی و یادآوری‌های ما، ممکن است کسی متوجه نقص‌ها یا کمبودها نشود. بنابراین عذخواهی در شروع بحث نیز یکی باور اشتباه میان سخنرانان است که با منفی‌بافی سخنران شروع می‌شود.

چه طور این باور را برای همیشه کنار بگذاریم؟

شروع سخنرانی را با مثبت‌اندیشی پیش ببرید و کاملا مثبت سخن بگویید. برای شروع سخنرانی و شکل‌گیری اولین تاثیر تنها ۶ ثانیه زمان دارید؛ این زمان را با عذرخواهی بیهوده تلف نکنید!

باور اشتباه میان سخنرانان

باور این که یک سخنران خوب هرگز “اوم” نمی‌گوید!

سخنرانان بر این باور هستند که یک گوینده، یا هرگز از کلمات پرکننده و تکه کلام‌ها در سخنرانی نظیر “اوم” استفاده نمی‌کند، یا در هر صورت قطعا یک بازنده است! این اولین نکته‌ای است که سخنرانان می‌آموزند؛ در حالی که ما در زندگی روزمره بارها از این کلمات نظیر “آااا” یا “امممم” استفاده می‌کنیم!

باید دانست که در حقیقت سخنرانی که روی کمال‌گرایی و بی‌نقص بودن سخنانش اصرار می‌ورزد غیرمنطقی است و در ارائه سخنرانی به شیوه طبیعی و با دوری از حالات ساختگی و تصنعی شکست می‌خورد!

چه طور این باور اشتباه را از ذهن پاک کنیم؟

طبیعی نمودن یک سخنرانی، از فاکتورهای کلیدی آن است. برای این که سخنرانیتان از چارچوب اصلی خارح نشود به کلمات پرکننده توجهی نکرده و در نهایت قبول کنید که “اممم”، “اااا” و “اِاِاِ” بخش طبیعی و جداناشدنی زبان هستند!

سخنرانی به قصد بُرد!

صبح روز سخنرانی پیش از این که بخواهید از منزل خارج شوید با خود می‌گویید: من برای پیروزی آمده‌ام و قطعا در سخنرانی پیروز خواهم شد! اما باید پذیرفت که اگر یک درصد شکست بین تمام سخنرانی‌های دنیا وجود داشته باشد بدون شک متعلق به همان کسانی است که با هدف پیروزی قطعی و به شرط بُرد روی صحنه آمده‌اند!

باور اشتباه میان سخنرانان

اگرچه آمادگی بخش مهمی از هر سخنرانی است اما باید در نهایت بپذیریم که هرگز نمی‌شود در تمام موارد پیروز میدان بود! بنابراین راه حل پیشنهادی ما کسب آمادگی کافی برای سخنرانی، بدون توجه به نتیجه یا بُرد و باخت آن است.

اصول و مزایا استفاده از نقل قول در سخنرانی

۷ ترفند و ۸ مزیت استفاده از نقل قول در سخنرانی

هر سخنی به نقل قول از دیگران نیاز ندارد؛ اما اگر زمانی قرار باشد یک سخنران از نقل قول‌ها در سخنرانی خود استفاده کند قطعا باید بداند چرا، چه زمانی و چگونه از آن باید بهره‌مند شود. شروع جذاب شرط یک سخنرانی جذاب است و در حالی که داستان‌سرایی در سخنرانی و انتخاب سوژه‌های واقعی یا خیالی مختلف ریسک بالایی دارند، استفاده از نقل قول در سخنرانی یکی از کم‌ریسک‌ترین انتخاب‌ها برای شروع و توسعه بحث در یک کنفرانس، سخنرانی یا گفتگوهای دوستانه‌تر است.

نقل قول در زبان فراسی و فرهنگ ما ایرانیان به سبب پیشینه تاریخی که داریم محبوبیت زیادی دارد. اگر گفتار شخصی را حین صحبت کردن بیان کنیم و به این شکل بدان استناد کرده یا برای پشتیبانی از آن استفاده کنیم می‌گوییم نقل قول کرده‌ایم. نقل قول‌ها دقیقا مثل پاورقی‌های یک کتاب یا منابع انتها هر مقاله ارزشمند هستند و به یک مطلب از جهت اعتبار ارزش بیش‌تری می‌دهند.

اصول و مزایا استفاده از نقل قول در سخنرانی

استفاده از نقل قول در سخنرانی اگر با اصول خود به کار برده شود مزایا فراوانی دارد که قطعا راهگشا سخنرنان خواهند بود. تکنیک‌ها بهره‌گیری از انقل قول و تاثیرات چشم‌گیر آن موضوعی است که امروز برای اولین بار و خیلی اصول در دانشگاه زندگی بدان خواهیم پرداخت.

اصول و مزایا استفاده از نقل قول در سخنرانی

اگر به فکر استفاده از نقل قول‌هایی از بزرگان، اطرافیان و افرادی هستید که اکنون در میان شما نیستند اما قطعا سخنانشان از اهداف شما پشتیبانی می‌کند حتما با مزیت‌های آن نیز آشنا هستید. برخی از فواید بهره‌گیری از سخنان دیگران و نقل قول آن‌ها عبارتند از:

  1. اولین مزیت استفاده از نقل قول، تقویت ایده یا هسته اصلی سخنرانی است. نقل قول در واقع صدای دوم شما است تا یک بار دیگر ادعا و اهدافتان را در گوش مخاطب طنین اندازی کند. جالب تر این که هرگز تکرار و افزونگی در فن بیان به این اندازه در سخنرانی جواب نمی‌دهد و موثر واقع نمی‌شود
  2. نقل قول مثل یپشکش کردن عبارت مختصر و بخشی به یادماندنی از یک ایده تازه است. نقل قول به خاطر می‌ماند اما سخنانی که برهنه هستند و بدون پوشش نقل قول به مخاطبان عرضه می‌شوند چنین قابلیتی ندارند. به همین دلیل نقل قول معمولا به عنوان یک نقطه پررنگ در ذهن مخاطبان تا مدت‌ها بعد از سخنرانی باقی می‌ماند
  3. استفاده از نقل قول ترفندی برای بهبود و به جلو راندن چرخ سخنرانی است که برای سخنران اعتبار می‌آفریند؛ چون بر معتبر بودن سایر بخش‌های سخنرانی شما دلالت دارد و نشان می‌دهد فردی که از او نقل قول شده است با سایر بخش‌های سخنان شما موافق است و آن را تایید می‌کند
  4. خیلی از افراد توانایی کافی را بیان اثبات گفته‌های خود ندارند. استفاده از نقل قول در سخنرانی مهر تاییدی است بر سخنان شما تا بقیه از آمادگی و علم شما به خوبی مطلع شوند
  5. نقل قول راهی برای افزودن تنوع و کشش به بحث مورد نظر شما در میان سایر عناصر مثل استفاده از اپیستروف در سخنرانی، استعاره، داستان‌ها یا آمار و ارقام است. مخاطبان در حالت عادی از سخنرانی تک بعدی که روی یک حط راست هدایت می‌شود لذتی نمی‌برند
  6. با استفاده از نقل قول در سخنرانی ناخودآگاه یک حس پیش‌بینی یا پیش‌گویی دقیقا مشابه با لحظه تماشا یک فیلم در مخاطب ایجاد می‌شود که می‌خواهد بداند چه اتفاقی می‌افتد. مثلا زمانی که شما سخنرانی را با جمله “بیل گیتس، موسس مایکروسافت، می‌گوید…” شروع کنید بلافاصله در ذهن مخاطب این سوال تداعی می‌شود که چه چیزی گفت؟ درباره چه چیزی گفت؟
  7. استفاده از نقل قول در سخنرانی راه پیوند دوباره یا تحکیم پیوند و تعاملی است که با مخاطبان داشته‌اید. مثل اگر نقل قول شما سرشار از طنز و فکاهه باشد، همین موضوع به جذاب شدن بحث و ارتباط بیش‌تر با مخاطب کمک می‌کند
  8. اگر بخواهید نقل قول را در قالب اسلایدها ارائه دهید و آن را میان اسلایدهای دیگر بگنجانید، در واقع مکث و وقفه در سخنرانی ایجاد کرده‌اید؛ چون می‌توانید مطالعه این اسلایدها را به خود مخاطب واگذار کرده و به این شکل باعث سکوت و آرامش سالن شوید

اصول و مزایا استفاده از نقل قول در سخنرانی

ترفندهای بهره‌گیری از نقل قول در سخنرانی

اکنون که با مزایا استفاده از نقل قول آشنا شدید نوبت به استفاده و به کار گرفتن آن در سخنرانی می‌رسد. اما چه طور؟

جست و جو مختصری داشته باشید

ابتدا کمی تحقیق نمایید تا به این وسیله:

  • از صحت جمله اطمینان کسب کنید: انتقال جملات غیرمستندی که در جمله‌بندی و ساختار آن‌ها تغییری پیش آمده باشد به اعتبار شما آسیب می‌زند
  • از منابع معتبر جمله را استخراج کنید: ویکی پدیا معتبرترین منبعی نیست که می‌توانید صحت و سقم نقل قول‌ها را از آن استخراج کنید. به علاوه یک منبع به تنهایی کفایت نمی‌کند

نقل قول از کسانی باشد که مخاطبان می‌شناسند

برای نقل قول از کسانی استفاده کنید که هم برای شما و هم برای مخاطبانتان آشنا باشند. در این زمینه حتما به نکات زیر توجه کنید:

  • نقل قول از طرف کسانی باشد که در حوزه مورد نظر شما متخصص و صاحب نظر هستند: برای نقل قول به موفقیت‌های مختصر کفایت نکنید. سوابق علمی و حرفه‌ای افراد باید شناخته شده باشد
  • نقل قول‌ها کم اما محکم باشند: برای استفاده از نقل قول در سخنرانی به کم بسنده کنید؛ اما حتما نقل قول‌های محکم را انتخاب کنید. ضمنا اگر فرد مورد نظر ممکن است برای برخی ناشناخته باشد حتما پیش از نقل قول کردن به معرفی او بپردازید

اصول و مزایا استفاده از نقل قول در سخنرانی

از گذشته نقل قول کنید؛ نه اکنون

تصور کنید درباره موضوعی صحبت می‌کنید که قبل از شما سخنران دیگری نیز بدان پرداخته است. حتما از آن سخنران جملاتی را نقل قول کنید؛ نه سخنرانانی که تقریبا همزمان با شما سخنرانی کرده‌اند

از خودتان نقل قول کنید!

بارها برای شما پیش آمده است که یکی از جملات کلیدی خودتان در سخنرانی‌های قبلی توجه شما را به خود جلب کرده است؛ اما شاید چون خود شما گوینده این جمله بوده‌اید در استفاده از آن مردد شده‌اید. فراموش نکنید که گاهی نقل قول از خود می‌تواند نتایج مثبت بی‌نظیری خلق کند

نقل قول را به میانه بحث موکول کنید!

یک عادت بد سخنرانان و کسانی که می‌خواهند با نقل قول به بحث خود تنوع و اعتبار بیش‌تری بدهند استفاده از آن در ابتدا یا انتها بحث است؛ در حالی که نقل قول باید میان بحث وارد شود! ابتدا سخنرانی را با سخنان خود شروع کنید؛ تصور نکنید که شروع سخنرانی با استفاده از نقل قول احتمالا مخاطبان را میخکوب یا حیرت‌زده می‌کند. در سخنرانی همه چیز غیرمنتظره است و گاهی با شکل‌گیری مسیر گفتگو به عناصر دیگری نیاز داریم. بنابراین ممکن است نقل قول شروع بحث با نتیجه‌گیری شما در تضاد باشد

اصول و مزایا استفاده از نقل قول در سخنرانی

برای استفاده از نقل قول زمان تعیین نکنید

اگر مهارت و تبحر کافی دارید و سخنرانی بدون متن را انتخاب کرده‌اید بهتر است برای استفاده از نقل قول در سخنرانی زمان تعیین نکرده و هر زمان که برای پشتیبانی از گفته‌های خود به سخن دیگری نیاز داشتید از نقل قول بهره بگیرید

به نحوه ارائه نقل قول‌ها توجه کنید

این که چه طور نقل قول‌ها را وسط سخنرانی بیان می‌کنید در جذب مخاطبان نیز تاثیر دارد. شکل سنتی برای نقل قول بهتر است. نقل قول را به همان شیوه قدیمی و با ساختار خودش ارائه دهید. مثلا در نقل قول از انیشتین با همان ساختار متداول می‌گویید: به قول انیشتین، آموزش همان چیزی است که پس از فراموش کردن چیزهایی که در مدرسه آموخته‌ایم، می‌توانیم به‌یاد بیاوریم!

اصول و مزایا استفاده از نقل قول در سخنرانی

آنالیز مخاطبان پیش از شروع سخنرانی

راهنما کاربردی آنالیز مخاطبان پیش از شروع سخنرانی

در قشر سخنرانانی که سخنرانی را به عنوان یک حرفه انتخاب نموده و به کسب درآمد از راه سخنرانی می‌پردازند دقیقا مثل زندگی عادی، هستند افراد خود‌محور، خود‌خواه و بی‌تفاوتی که صرفا برای رفع وظیفه سخنرانی می‌کنند و بدون توجه به احساسات، میزان انتقال مفاهیم و سوالات مخاطبان سعی دارند به بحث خاتمه بدهند. در مقابل این سخنرانان هم دسته دیگری از افراد یعنی سخنرانان مخاطب‌محور وجود دارند که به خاطر مخاطب حرف می‌زنند، دوست دارند هر چه که گفته می‌شود کاملا شنیده شود و در نهایت مخاطب را به عکس‌العمل وا دارد. این دسته از سخنرانان که مخاطب را هدف اصلی خود قرار می‌دهند به واسطه آنالیز مخاطبان پیش از سخنرانی است که تا این حد موفق می‌شوند و متناسب با روحیه آن‌ها سخنرانی را مدیریت می‌کنند.

آنالیز مخاطبان پیش از شروع سخنرانی پاسخ محکمی به سوالاتی از قبیل “چه طور بدانیم که هر لحظه مخاطب به چه چیزی فکر می‌کند؟،”چه طور رضایت یا نارضایتی را از چهره مخاطبان متوجه شویم؟”، “چه طور بفهمیم که مخاطب ما دوست دارد چه چیزی بشنود؟ و … می‌باشد.

هدف ما از مرور مطلبی که پیش روی شما قرار دارد این است که معنا آنالیز مخاطبان را به صورت کلی بدانید و در نهایت نگاهی به سوالاتی داشته باشیم که شما برای آنالیز یا بررسی مخاطبان خود باید بپرسید. این مطلب شما را برای آنالیز دقیق و کاربردی روحیات و تیپ‌های شخصیتی مخاطبانتان آماده خواهد کرد.

راهنما آنالیز مخاطبان قبل از سخنرانی

آنالیز مخاطب فرآیندی است که با استفاده از آن می‌توان به هویت مخاطبان پی برد، دانست که در هر لحظه به چه چیزی فکر می‌کنند و در نهایت از این اطلاعات برای نزدیکی به آن‌ها بهره گفت. آنالیز مخاطبانی که در حال فکر کردن هستند بهترین آنالیزی است که یک سخنور می‌تواند از محیط افراد خود داشته باشد و به این وسیله چشم‌انداز کاملی از اطراف خود پیدا کند.

مهم‌ترین کاربر آنالیز مخاطبان انتخاب روش سخنرانی، سبک سخنرانی، راه ورود به موضوع و تمرکز روی انواع و اقسام محتوایی است که می‌خواهیم به آن‌ها نمایش دهیم.

ابعاد تجزیه و تحلیل مخاطبان برای شناخت بیش‌تر آن‌ها

مخاطبان حاضر در یک سخنرانی را می‌توان از سه بعد اصلی مورد بررسی قرار داد:

  1. آنالیز دموگرافیک: مخاطب شما چه کسی است؟ ویژگی‌های شخصیتی فردی یا گروهی آن‌ها چیست؟
  2. آنالیز روان‌شناسی: مخاطبان شما چه می‌دانند؟ چه اعتقادی دارند؟ درباره موضوع مورد بحث احتمالا چه فکری می‌کنند؟
  3. آنالیز محتوایی: کجا و چه زمانی قرار است سخنرانی کنید؟ چرا این مخاطبان در حال گوش دادن به سخنان شما هستند؟

آنالیز مخاطبان پیش از شروع سخنرانی

هر یک از این ابعاد را در آنالیز مخاطبان به صورت مفصل‌تر در هر یک از بخش‌های زیر در ادامه بررسی خواهیم کرد.

معرفی آنالیز دموگرافیک مخاطبان

هدف از این نوع آنالیز شناخت گروه یا جمعیتی است که در حال سخن گفتن با آن‌ها هستید. در این آنالیز سوالات متفاوتی از افراد هدف پرسیده می‌شود که برخی مربوط هستند و برخی نامربوط؛ مثلا:

  • سن مخاطب چه قدر است: در بحث سرمایه‌گذاری روی سخنرانی و تدارکات لازم سن مخاطبان از نوجوان تا جوان و افراد بالغ اهمیت زیادی دارد
  • جنسیت مخاطب چیست؟ مرد؟ زن؟ مختلط؟: زمانی که بحث درمانی باشد، درباره تناسب اندام باشد یا بخواهیم درباره مسائل تغذیه‌ای صحبت کنیم شناخت جنسیت مخاطب ما اهمیت زیادی دارد
  • جهت‌گیری مخاطبان چیست؟: مخاطبان متغلق به یک نژاد، یک قوم، یک فرهنگ یا یک قشر سیاسی خاص هستند؟
  • حرفه مخاطبان چیست؟: برای درگیر کردن مخاطبان در طول بحث پیشه آن‌ها اهمیت زیادی دارد. مثلا صحبت کردن درباره یک کشف علمی در زمینه دارویی با مهندسان یا حسابداران بی‌معنا خواهد بود
  • اعتقادات دینی مخاطبان چیست؟: قبل از سخنرانی و به جهت اخلاقی لازم است از دین و مذهب مخاطبان خود مطلع شده باشید

آنالیز مخاطبان پیش از شروع سخنرانی

گاهی هم می‌توان در آنالیز مخاطبان به شیوه دموگرافیک خیلی کلی و جامع‌تر عمل کرد و سوالات زیر را پرسید:

  • مخاطبان همگن هستند یا ناهمگن: تشابه یا عدم تشابه اهمیت زیادی در سخنرانی دارد. قطعا صحبت کردن با گروهی که همگی مهندس عمران هستند بهتر نتیجه می‌دهد تا گروهی که همه اقشار در آن وجود دارند و هیچ نقطه اشتراکی در آن دیده نمی‌شود
  • اندازه جمعیت چه قدر است؟ سخنرانی‌های بزرگ معمولا تشابه کم‌تری دارند و مخاطبان رنگارنگی در آن‌ها حضور می‌یابد و همین موضوع رسیدن به نقطه مشترک را سخت می‌کند

آنالیز مخاطبان پیش از شروع سخنرانی

گاهی هم می‌توان برای آنالیز مخاطبان از بعد دموگرافیک به تضادها توجه کرد و با توجه به نقاط اختلاف بحث را هدایت کرد؛ مثلا:

  • جنسیت، حرفه، پیشه، رشته تحصیلی و پیشینه شما تا چه حد به مخاطبان نزدیک است؟
  • مخاطبان آشنا/ همکار یا از دوستان شما هستند؟

معرفی آنالیز روان‌شناسی مخاطبان

هدف از این نوع آنالیز پی بردن به آن چیزی است که مخاطبان قبل و بعد از سخنرانی درباره شما و کیفیت کار فکر می‌کنند. برای این نوع آنالیز می‌توان از تست‌های اعتقادی و تحصیلی استفاده کرد:

بررسی سطح سواد و دانش مخاطب

  • مخاطبان تا چه درباره موضوع مورد بحث اطلاع دارند؟
  • مخاطبان با چه اصطلاحاتی به صورت تخصصی در حرفه یا کار شما آشنایی دارند؟

بررسی اعتقادی مخاطب

  • چه چیزی در زندگی برای آن‌ها ارزش بیش‌تری دارد؟ این اعتقاد برای بنا نهادن یک بحث هم‌جهت و یک‌دست به شما کمک می‌کند
  • چه مشکلاتی در زندگی دارند؟ اگر سخنران بتواند برای مشکل مشترکی که بین عمده مخاطبان وجود دارد راه حلی ارائه کند قطعا پیروز میدان خواهد بود

آنالیز مخاطبان پیش از شروع سخنرانی

آنالیز محتوایی مخاطب

هدف از این نوع آنالیز این است که دقیقا بسنجیم محتوا آماده شده برای سخنرانی تا چه حد می‌تواند به تنهایی مسیر فکری افراد را متحول یا متاثر از خود سازد. در برخی از موارد این آنالیز با سوالاتی همراه می‌شود که در آنالیز از نوع دموگرافیک نیز مطرح کرده بودیم. برای شروع آنالیز مخاطبان از این راه، سوالات زیر را مطرح کنید:

حضور مخاطبان در سخنرانی اجباری بوده است یا به اختیار خودشان؟

تجربه نشان داده که در اغلب موارد افرادی که با دلخواه خودشان در یک سخنرانی حاضر شده‌اند روشن‌فکرتر، آماده و مشتاق‌تر از دیگران در مباحث شرکت کرده و به تعامل می‌پردازند. به علاوه فعالیت‌های آن‌ها انگیزه‌ای برای شروع و ادامه بحث توسط سخنران خواهد بود. در مقابل افرادی که به اجبار در یک جلسه حاضر شده‌اند به زمان بیش‌تری برای تعامل با افراد در سخنرانی نیاز دارند.

مخاطبان یک هفته قبل از سخنرانی چه شرایطی را پشت سر گذاشته‌اند؟

به عنوان مثال اگر در برابر فرادی قرار است صحبت کنید که یک مصیبت خاص را پشت سر گذاشته‌اند یا گروه خاصی که به خاطر افت و خیر بازار نابسامانی‌های زیادی را در کسب وکار خود تجربه نمودند بهتر است از قبل بدانید

پوشش مخاطبان شما به چه صورت است؟

شاید آنالیز پوشش، آن هم پوشش همه کسانی که در سالن سخنرانی هستند غیرممکن یا بیهوده به نظر برسد؛ اما از روی ظاهر مخاطبان هم می‌توان به جدیت، رسمیت و میزان صمیمیت و شوخ‌طبعی افراد پی برد.

آنالیز مخاطبان پیش از شروع سخنرانی

در چه ساعتی از طول روز سخنرانی می‌کنید؟

این بخش از آنالیز مخاطبان از ارزش بالایی برخوردار است. دقیقا چه زمانی می‌خواهید سخنرانی کنید؟ قبل از ناهار/شام/عصرانه؟ ساعات آخر روز؟ قطعا ساعت سخنرانی روی حالات و میزان درک مخاطبان از گفته‌های شما اثر می‌گذارد.

چه موانعی در سالن وجود دارد که شما را از نزدیک شدن به صحنه سخنرانی دور می‌کند؟

این موانع را از زبان تمام کسانی که به نحوی در سخنرانی شرکت دارند بپرسید و سعی کنید تمام آن‌ها را از میان بردارید.

مخاطبان انتظار دیدن چه نوع اجرایی را از شما دارند؟

گاهی بسته به شرایط و خواسته عمده مخاطبان مجبور می‌شویم کل سخنرانی را به حالت ایستاده ارائه دهیم. گاهی هم آنالیز مخاطبان نشان می‌دهد که با هر دو حالت ایستاده یا نشسته شما موافق هستند.

عادت بد سخنرانان

۱۰ عادت بد سخنرانان را حین اجرا روی صحنه بشناسید!

نبض زندگی ما به شدت به عادت‌های خوب و بدی که ترک آن‌ها تقریبا غیرممکن است وابسته شده است. طوری که اگر یکی از این عادت‌ها از زندگی روزمره حذف شوند انگار شریان اصلی حیات پاره شده و همه چیز متوقف می‌شود. سخنرانی هم بخش از زندگی ما است که سرشار از این عادت‌های رنگارنگ خوب و بد می‌باشد. عادت نشستن و ایستادن، عادت‌های حرف زدن از جمله تکه کلام‌هایی که ناخواسته به زبان می‌آوریم، عادت به نگاه‌هایی که مخاطبان را از ما دلسرد می‌کنند و خلاصه هر چیزی که ترک آن برای ما گاهی از مرگ هم ترسناک‌تر است! خبر بد آن که عادت بد سخنرانان بیش‌تر اوقات روی صحنه و هنگام سخنرانی بروز می‌یابد!

بعضی از این عادت‌هایی که در سخنرانی‌ها داریم خیلی جزئی و ریزتر از آن هستند که متوجه آن‌ها شویم. علت هم واضح است؛ مدیریت و سکانس‌بندی کل سخنرانی تمرکز زیادی می‌خواهد و ما را از پرداختن به امور جانبی بازمی‌دارد. با این حال جای نگرانی نیست. مجموعه‌ای از ۱۰ عادت بد سخنرانان را که متداول‌تر هستتند را جمع‌آوری نمودیم که احتمالا آشنایی با هر یک بسیاری از اشتباهات شما را روی صحنه سخنرانی اصلاح خواهد کرد.

مروری بر ۱۰ عادت بد سخنرانان حین اجرا روی صحنه

نگاهی بر شیوه سخنوری سخنرانان مطرح دنیا از جمله فن بیان ماهرانه و سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز و سایر بزرگان، یک سخنرانی بی‌عیب و نقص را به ما نشان می‌دهد. به نظر می‌رسد همه چیز از جمله سالن سخرانی تا تمام تجهیزاتی که مورد نیاز یک سخنران است تعدیل شده تا ما شاهد نطقی حرفه‌ای باشیم؛ اما برای سخنرانان مبتدی‌تر که با تجربه کم‌تر و شرایط متفاوتی قصد دارند کار خود را شروع کنند همه چیز این قدر خوب و ایده‌آل شروع نمی‌شود. خصوصا اگر گرفتار عادت‌های بدی باشیم که سخنرانی ما را کم و بیش تحت تاثیر قرار دهد.

عادت بد سخنرانان

عادت بد اول: خاموش کردن روشنایی سالن به صورت کامل

با شروع سخنرانی و روشن کردن اسلایدها، اولین چیزی که بیننده انتظار دیدن آن را دارد خاموش شدن روشنایی و تبدیل آن به سالن سینما پرهیجان است! در صورتی که مخاطبان شما نوجوان یا کم و سن سال‌تر باشند این اشتیاق برای خاموش شدن سالن بیش‌تر هم می‌شود. اگر تا کنون بلافاصله بعد از نمایش اسلایدها درخواست خاموش شدن روشنایی سالن را داشتید از همین حالا این عادت بد سخنرانان را ترک کنید، رو به رو مخاطبان بایستید، عذر‌خواهی کرده و بگویید: ما به روشنایی سالن نیاز داریم!

خاموش کردن و قطع روشنایی سالن به صورت کامل عادت بد سخنرانان است؛ عادتی که اتفاقا هرگز نسبت به ترک آن اقدامی انجام نشده است چون به صورت طبیعی همه دوست دارند توجه حاضرین داخل سالن روی اسلایدها باشد و با خاموش شدن روشنایی تنها چیزی که دیده شود اسلایدها باشند. از طرف دیگر اگر قرار باشد روشنایی سالن به صورت کامل متوقف شود ارتباط شما با مخاطبان قطع می‌شود. خیلی وقت‌ها تماس چشمی برای انتقال داده‌ها لازم است.

چه طور این عادت را ترک کنیم؟

برای عادت به خاموش نکردن روشنایی سالن بهتر است دلایلی که وجود دارد را مدام با خود مرور کنید. مهم‌ترین دلیلی که هر سخنران می‌تواند داشته باشد جلوگیری از تبدیل سخنرانی به سالن سینما است. به علاوه تا زمانی که مخاطبان شما را رو در رو مشاهده نکنند نمی‌توانند آن چه که گفته شده را به خوبی هضم و جذب کنند.

عادت بد سخنرانان

عادت بد دوم: تمرکز افراطی روی یکی از بخش‌های سخنرانی

اگر سخنرانی را به یک سه‌پایه تشبیه کنیم، آن گاه هر یک از پایه‌های آن عبارتند از:

  1. محتوا سخنرانی/ پیام سخنرانی
  2. نحوه ارائه سخنرانی
  3. محتوا بصری

نمونه دیگر از عادت بد سخنرانان که اتفاقا خیلی رایج است، تمرکز و مانور بیش‌از حد روی یکی از این پایه‌ها است؛ مثلا:

  • برخی به شدت روی محتوا  و حفظ متن سخنرانی تمرکز کرده و پایه بعدی مثل نحوه ارائه متن غفلت می‌کنند
  • برای برخی دیگر بداهه سخن گفتن در سخنرانی مهم‌تر از طراحی اسلایدها و تنظیم عناوین آن است

عادت بد سخنرانان

این در حالی است که سه پایه سخنرانی به شدت به هم وابسته هستند و اگر قرار باشد یکی از پایه‌ها معیوب باشد قطعا در تعادل و ایستایی سخنرانی اختلالاتی پیش می‌آید.

کدام پای سخنرانی شما می‌لنگد؟

حتی اگر آگاه‌ترین فرد روی زمین نسبت به موضوعی که انتخاب کرده‌اید باز هم به آمادگی قبل از سخنرانی و تمرکز روی متن، نحوه ارائه و محتوا بصری نیاز دارید. اگر ویدیویی از سخنرانی‌های قبلی دارید یک بار تماشا کنید و ببینید کدام پایه سخنرانی شما می‌لنگد؟ کدام بخش است که به تقویت نیاز دارد.

بلافاصله بعد از شناخت نقطه ضعف سخنرانی روی همان تمرکز کنید، پایه محتوا را در کنار نزدیک شدن به مخاطبان روی صحنه و تمرین زبان بدن اصولی تقویت نمایید.

عادت بد سوم: انتخاب موضوعاتی که مخاطبان را ناخواسته خسته می‌کند

سخنرانی‌های تخصصی که معمولا با بار اطلاعاتی علمی زیادی همراه هستند برای بسیاری از سخنرانان رعب‌آور هستند؛ چون به خاطر تمرکز روی محتوا و تلاش برای به خاطر سپردن و سپس ارائه متن تقریبا فرصتی برای ارتباط گرفتن با مخاطبان و تعامل از راه گفتگو باقی نمی‌ماند. نمونه دیگر عادت بد سخنرانان نیز همین موضوعاتی هستند که کل بحث را خشک و بی‌تحرک می‌کنند!

عادت بد سخنرانان

موضوع اصلی را در لایه‌ای از داستان بپوشانید!

اگر نکات مختلفی را می‌خواهید با سکانس‌بندی در سخنرانی انتقال دهید چه بهتر که این نکات را در لایه‌ای از داستان بپوشانید؛ دقیقا مثل لایه‌های کیک! تجربه نشان داده است که یک سخنرانی ۱۸ دقیقه‌ای یکنواخت که در آن صرفا به انتقال اطلاعات پرداخته شود قطعا برای نیمی از مخاطبان خسته‌کننده خواهد بود؛ اما نیم ساعت سخنرانی توام با محتوا بصری که در قالب لایه‌های یک داستان تعریف شود برای مخاطبان همچنان دلچسب است!

چه طور ترک عادت کنیم؟

از دیدگاه برخی یک سخنران واقعی کسی است که بتواند در جمع افرادی با رژیم گوشتخواری صحبت کند و آن‌ها را رژیم گیاهخواری مطلق علاقمند سازد! داستان سرایی در سخنرانی به این سادگی‌ها هم نیست. برای این که بخواهیم یک موضوع مشخص را در قالب داستان به مخاطب تحویل دهیم قطعا به آمادگی قبلی بالایی نیاز داریم. پس قبل از سخنرانی به دنبال سرهم‌بندی داستان واقعی یا حتی غیرواقعی باشید که به موضوع بحث مرتبط است و در حد ممکن ظرفیت انتقال پیام مورد نظر ما را دارد.

عادت بد سخنرانان

عادت بد چهارم: روخوانی صفر تا صد یک مطلب در سخنرانی

در سخنرانی‌های بزرگ و در حضور کسانی که به موضوع مورد بحث شما کاملا تسلط دارند، روخوانی از روی مطلب تقلب و خیانت بزرگی است. روخوانی صفر تا صد از روی یک مطلب به جز این که نشانگر عدم آمادگی و تسلط شما باشد این حس را به مخاطبان القا می‌کند که انگار توسط شما گول خورده‌اند!

چه طور این عادت را ترک کنیم؟

بهترین راه برای ترک عادت بد سخنرانان در روخوانی از روی متن، استفاده از عناوین یا سرتیترهایی است که به صورت خلاصه مقابل سخنران قرار می‌گیرند و کلید شروع هر مبحث هستند. حتی می‌تواند کلمات کلیدی هر مبحث را زیر همان عنوان ذکر کنید تا اگر احیانا یک بخش را فراموش کردید با این کلیدها سریع نکات را به یاد آورید. به علاوه می‌توانید از ترفندهای سخنرانی از روی متن، طوری که از روی متن نمی‌خوانید استفاده کنید. این ترفندها کمک می‌کند که در شرایط بحرانی و مواقعی که امکان حفظ کردن تمام سخنرانی وجود ندارد همچنان از متن کمک بگیرید.

سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی‌ و کنفرانس‌ها

همه چیز برای سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی‌ و کنفرانس‌ها

همه چیز از یک ایده ساده شروع می‌شود. همین که ایده پا به دنیا واقعی ذهن گذاشت کم کم ترس و وحشت از نوشتن متن وجودش را فرا می‌گیرد. با خودش می‌گوید چه طور می‌شود یک ایده را برای این که عملی شود و به مراحل اجرا برسد روی چند صفحه جای داد و در محدوده زمانی مشخص شده مدیریت کرد. این دغدغه‌ها همان دل‌مشغولی‌های یک فیلمنامه‌نویس هستند. مشغولیت‌هایی که شباهت خیلی زیادی به دغدغه‌های فکری یک سخنران دارند و انگار سخنران نیز مثل یک فیلمنامه‌نویس به همین سبک سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی خود نیاز دارد.

سکانس‌بندی فن مهمی و آشنایی در صنعت فیلمسازی است که طی آن با حفط توالی، بخش‌های مختلف یک فیلم به صورت قسمت یا سکانس‌های جداگانه فیلمبرداری می‌شوند. در سخنرانی هم به شدت به این سکانس‌بندی نیاز داریم؛ چون در سخنرانی هم دقیقا مثل فیلم نمی‌توان تمام بخش‌ها را به یک باره بیان کرد و تحویل مخاطب داد!

اگر مطالب سخنرانی خود را آماده کرده‌اید اما فکر می‌کنید نظم و نظام مناسبی را برای ارائه آن‌ها ندارید، اگر فکر می‌کنید فن بیان شما در انتقال مطالب باعث سردرگمی و آشفتگی مخاطبان می‌شود و در نهایت احساس می‌کنید تلاش‌های شما برای داشتن سبک ثابت و قابل قبول در سخنرانی و ایجاد یک برند بی‌فایده است تکنیک‌های سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی حلال مشکلات شما خواهد بود.

آن چه که در ادامه می‌خوانید مروری بر اهمیت سکانس‌بندی و انواع و اقسام سکانس‌بندی‌ها در سخنرانی می‌باشد.

سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی‌ و کنفرانس‌ها

فرض کنید که متن سخنرانی شما سرشار از نکات و بندهایی است که بازگویی همه آن‌ها در آن واحد و به یک باره نه برای شما ممکن است و نه برای مخاطب سودی دارد. در چنین مواقعی مجبور هستید که برای بیان هر یک اولویت بندی در نظر بگیرید و مطابق با اولویت‌های ایجاد شده هر نکته را بیان کند. در چنین مواردی لزوم سکانس‌بندی در سخنرانی بیش‌تر احساس می‌شود.

سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی‌ و کنفرانس‌ها

سکانس‌بندی سخنرانی از نوع ساده

اگر موارد مد نظر شما در یک لیست ساده جای بگیرد و بدون هیچ گونه سلسله مراتبی و زیرمجموعه‌هایی تکمیل شود در این صورت شما سکانس‌بندی ساده و مختصری برای سخنرانی خود انجام داده‌اید. انواع و اقسام سکانس‌بندی ساده وجود دارد که می‌توان در سخنرانی‌های مختلف از آن‌ها بهره گرفت:

  • سکانس یا توالی وابسته به زمان
  • سکانس یا توالی‌های گام به گام
  • سکانس دوگانه
  • سکانس‌بندی موضوعی
  • سکانس‌های مبتنی بر چشم‌انداز

برخی از این سکانس‌بندی‌ها را در ادامه با هم بررسی می‌کنیم:

معرفی سکانس یا توالی وابسته به زمان

این نوع سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی بر اساس زمان به وقوع پیوستن یک حادثه مرتب می‌شود. کاربرد آن را بیش‌تر در سخنرانی‌هایی که اطلاعات آماری در اختیار مخاطبان قرار می‌دهند می‌بینیم؛ مثلا:

  • بخش‌های کلیدی در جنگ سال ۱۸۱۲
  • یک روز از زندگی فلان شخص در تاریخ
  • مراحل رشد و بالندگی کودک در دوران زندگانی
  • مروری بر گذشته، حال و آینده یک صنعت/شغل/ رشته و…

سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی‌ و کنفرانس‌ها

برای این دست از سخنرانی‌ها به ابزار و مواد خاصی هم احتیاج دارید. در سخنرانی وابسته به زمان معمولا از یک تم یا زمینه ملموس، فرضیه، روش‌های تجربی، داده‌ها، تجزیه و تحلیل در مباحث و نهایتا نتیجه‌گیری استفاده می‌شود.

سکانس‌بندی وابسته به زمان؛ خوب یا بد؟

از آن جایی که گوش ما به داستان شنیدن عادت دارد و داستان‌ها هم مطابق با همین سکانس‌بندی یعنی به ترتیب زمانی به وقوع می‌پیوندند پس ظاهرا به گوش شنونده دل‌نشین و مفید واقع خواهد شد. با این حال به دلیل توالی اتفاقات و لزوم استفاده از برخی کلمات تکراری مثل “سپس”، “بعد” و…شاید کمی خسته کننده به نظر برسد.

معرفی سکانس‌‌بندی دوگانه

سکانس‌هایی که به صورت دوتایی هستند عموما کوتاه هستند و از دو بخش یا آیتم تشکیل شده‌اند. مثلا:

  1. قرار گرفتن مزایا در برابر معایب یک سوژه: در این بخش معمولا طرفداران و مخالفان استفاده از یک فناوری، بهره‌وری از یک روش یا خط مشی مقابل هم قرار می‌گیرند
  2. تقابل علل در مقابل معلول: مثل تاثیر آب روی گیاهان و نحوه رشد آن‌ها
  3. تقابل مشکلات در برابر راه حل‌ها: مثل راه‌هایی که برای حل مشکل ساخت و ساز روی گسل تهران پیشنهاد می‌شود

سکانس‌بندی دوگانه؛ خوب یا بد؟

این شیوه از سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی به دلیل شفاف‌سازی دو نقطه کاملا متقابل خیلی قابل فهم است؛ با این حال به اندازه کافی منعطف نیست که بتواند تمام سوژه‌های مدنظر ما را شامل شود. گاهی به این روش حقایق را ساده‌تر و خفیف‌تر از آن چه که هست جلوه می‌دهند!

سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی‌ و کنفرانس‌ها

معرفی سکانس مبتنی بر چشم‌انداز

در این روش به جای نگاه بر جنبه‌های مختلف یه موضوع، نگاهی کاملا کلی و فراگیر به یک مسئله اما از نگاه لنز‌های مختلف یک دوربین خواهیم داشت. مثلا اگر قرار باشد درباره نحوه مدیریت یک سازمان صحبت کنید این سکانس‌بندی می‌تواند از چشم‌انداز افراد مختلفی بررسی شود:

  1. مدیریت سازمان از دید کارمندان
  2. مدیریت سازمان از دید سخنگویان
  3. مدیریت سازمان از دید مصرف‌کننده
  4. سکانس‌بندی مبتنی بر چشم‌انداز؛ خوب یا بد؟

این نوع سکانس‌بندی به مخاطبان اجازه تحلیل بهتری می‌دهد و فضا انتقادی و تعاملی در سخنرانی ایجاد می‌کند. در چنین حالتی فرصت انتقاد، پیشنهاد و نظرات به وجود می‌آید. با این حال نمونه‌های مختلف این نقد و بررسی از دید افراد مختلف گاهی ممکن است خسته‌کننده شود.

معرفی سکانس‌بندی موضوعی

وقتی که هیچ نوع دسته‌بندی خاصی برای بخش‌بندی سخنرانی به ذهنتان نمی‌رسد و از طرف دیگر هم سایر سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی‌ را امتحان کرده‌اید به ناچار تنها راهی که برای شما باقی می‌ماند سکانس‌بندی بر اساس موضوع است. در چنین مواردی موضوعات قابل بحث در سخنرانی را به عنوان یک سکانس انتخاب می‌کنید و به آن جزئیات اضافه می‌کنید؛ مثل:

  • نگرانی بابت شیوع مصرف سیگار در نوجوانان زیر ۱۸ سال (آثار، خطرات و راهکار)
  • حذف کنکور در ایران (چالش‌ها، هزینه‌ها و تغییرات پیش رو)

سکانس‌بندی موضوعی؛ خوب یا بد؟

این نوع سکانس‌بندی را در انواع سخنرانی‌ها می‌بینیم و همین که سخنران به تغییر اسلایدها می‌پردازد یعنی بخش‌های مختلف را به صورت موضوعی بیان می‌کند. با این حال طبیعت این روش طوری است که در آن خبری از محتوا بصری نیست و پیوسته باید حرف بزنید و حرف بزنید!

سکانس‌بندی ماهرانه در سخنرانی‌ و کنفرانس‌ها

سکانس‌بندی سخنرانی از نوع مرکب و پیچیده

سکانس‌بندی‌های ساده برای سخنرانی‌های کوتاه‌تر مثل سخنرانی ده دقیقه‌ای بسیار کاربردی و مفید است؛ اما به تدریج که نطق ما طولانی‌تر می‌شود دیگر روش قبلی پاسخگو نیست. در چنین شرایطی باید به دنبال سکاس‌بندی از نوع مرکب و پیچیده باشیم.

مزیت این نوع سکانس‌بندی انعطاف بیش‌تر آن است. هر گاه که بخواهید می‌توانید به مطالبی که قرار است در سخنرانی گفته شود نکته تازه‌ای اضافه کنید. فرض کنید قرار است درباره فرهنگ کشور ایران صحبت کنید و آن را به افراد بیگانه طی کنفرانسی معرفی نمایید. با استفاده از سکانس‌بندی مرکب، لیست شما ترکیبی به صورت زیر خواهد داشت:

  • مقدمه
  • غذا
  • زیرمجموعه غذا شامل غذاهای سنتی جنوبی، غذاهای مناطق کُرد نشین، غذاهای مناطق آذری زبان
  • موسیقی
  • زیرمجموعه‌ موسیقی شامل سازهای سنتی ایران، افراد صاحب سبک در ایران
  • ادبیات
  • زیرمجموعه ادبیات شامل ادبیات کهن، ادبیات حماسی، ادبیات داستانی

در سخنرانی‌های مشهوری که همواره شاهد آن‌ها بوده‌ایم، مثل متن سخنرانی اوباما غالبا از همین سکانس‌بندی‌های ساده استفاده شده است.

مروری بر سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد

گرسنه بمان، احمق بمان: مروری بر سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز

جست و جو مختصری در فضا وب حول موضوع سخنرانی، ما را با جملات نغز و نمونه سخنرانی‌های افراد شناخته یا ناشناخته رو به رو می‌سازد که هرگز موفق نمی‌شویم تمام تجربیات و توصیه‌های موجود در آن‌ها را کاملا گوش داده و به کار ببریم. شاید هم مشکل از صحنه سخنرانی پر استرس و غرق در هیجانی است که فرصت توجه به این جزئیات ریز و درشت را از ما می‌گیرد؛ تا این که در آخر خودمان بمانیم و ترفندها و روش‌هایی که همیشه به کار برده‌ایم. اما در این بین، برخی از این نمونه سخنرانی‌ها خاص‌تر و به یاد‌ماندنی‌تر می‌شوند و ارزش نقد و بررسی عمیقی دارند. سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد در سال ۲۰۰۵ با جمله کلیدی و خاطره‌انگیز “گرسنه بمان، احمق بمان” یکی از آن الگوهای همیشه تازه فراموش‌ناشدنی برای قشر سخنرانان است.

جمله معروفی که از این سخنرانی استیو جابز، موسس کمپانی اپل، بیش از سایر بخش‌ها به یاد مانده است در نگاه اول تقریبا هیچ چیز خاصی را در ذهن تداعی نمی‌کند. حتی شاید برای خیلی‌ها توهین‌آمیز باشد؛ اما همین جمله و سایر جملات وهم‌انگیز است که سخنرانی‌های استیوجابز را متفاوت می‌کرد.

اگرچه بعد از سال ۲۰۰۵ شاهد تغییر سبک و محتوا قابل توجهی در کنفرانس‌های اپل از وی بودیم اما همچنان سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد آمریکا و در حضور فارغ‌التحصیلان این مرکز علمی، ارزش نقد، بررسی و کنکاش را دارد.

برای یک نقد هیجان‌انگیز، مستند و آموزنده مطابق با الگو فن بیان استیوجابز در سخنرانی‌ها، مطلب امروز دانشگاه زندگی را دنبال کنید.

مروری بر سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد

همه ما با عناصر کلیدی در سخنرانی‌های موفق آشنا هستیم. همان عناصری که در بررسی متن‌های سخنرانی اوباما همواره مشاهده و اجرا می‌شد. عناصری مثل:

  • یک مقدمه عالی که کل فضا گفتگو و سخنرانی را به مخاطب منتقل کند
  • ساختار ساده و نظام‌مند
  • استفاده از قانون یک سوم در طراحی بخش‌های بصری
  • بخش‌های مربوط به زبان بدن در سخنرانی

مروری بر سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد

مروری بر سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز نشان می‌دهد که در تمام بخش‌ها با استاندارد مشخصی به این موارد توجه شده است. اگر قرار باشد یک مقدمه، بخش‌های بصری در طول سخنرانی و زبان بدن منحصر به فردی به سبک استیوجابز داشته باشیم لازم است از الگو زیر پیروی کنیم:

شروع سخنرانی با ستایش مخاطبان و نمایش فروتنی سخنران

استیوجابز نمونه کامل سخنران فروتنی بود که در عین دارایی و بی‌نیازی، حس ناچیزی خود را به دیگران القا می‌کرد. در سخنرانی معروف “گرسنه بمان، احمق بمان”، جابز با این جمله سخنرانی خود را شروع می‌کند:

باعث افتخار من است که اکنون در جشن فارغ‌التحصیلی بهترین دانشگاه دنیا حضور داشته باشم.

بعد از این تعریف و تمجید سپس با این جمله فروتنی خود را به مخاطبانش نشان می‌دهد: من کسی هستم که هرگز از دانشگاه فارغ‌التحصیل نشده است.

او با این جمله سعی دارد به آن‌ها این حس را القا کند که اکنون با فارغ‌التحصیلی در رتبه و جایگاه بالاتری قرار دارند و باید به این شرایط افتخار کنند. با این ترفند ذهن‌ها برای پذیرش پیام اصلی آماده‌تر می‌شود.

سبک گفتگو در سخنرانی استیوجابز

در بخش دیگری از این سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد با سبک گفتگو دل‌نشینی رو به رو می‌شویم که در واقع نقطه عطف سخنرانی در شرایطی است که دانشجویان به زودی از دوستان خود جدا می‌شوند و هر یک راه جداگانه‌ای ممکن است اتخاذ کنند. جابز در جمله‌ زیر سعی می‌کند درباره همکاری خودش با استیو وازنیک صحبت کند: وُز و من با هم کمپانی اپل را تاسیس کردیم.

مروری بر سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد

تحلیل‌گران این جمله را در برابر جمله رسمی ” من و استیو وازنیک کمپانی اپل را تاسیس کردیم” قرار دادند و معتقدند این شیوه بیان استیوجابز او را به جمع صمیمی دوستانه دانشجویان نزدیک‌تر کرده و به این وسیله دوستی نزدیک خود را با وازنیک در آن زمان نشان داده است. این در حالی است که مراسم فارغ‌التحصیلی همیشه جدایی مسیر دوستی با دوستان را تداعی می‌کند!

توضیحات ساختارمند و قابل فهم استیوجابز

در سخنرانی‌های استیوجابز همان الگو یا تم همیشگی سخنرانی دیده می‌شود: مقدمه، سه داستان مرتبط با هم و نهایتا نتیجه‌گیری.

تکنیک قدیمی و سنتی استیوجابز ترفند خوبی برای ذهن خوانی و کنترل افکار مخاطبان در سخنرانی بود. سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد در طول یک ربع و با ۴ جمله ساده زیر صورت پذیرفت:

  • امروز می‌خواهم سه داستان برای شما تعریف کنم
  • اولین داستان درباره وصل کردن نقطه‌ها با یکدیگر است
  • داستان دوم من درباره عشق و شکست است
  • داستان سوم درباره مرگ است

وقفه‌ها و زمانبندی استیوجابز در سخنرانی

جابز معروف است به وقفه یا مکث‌های موثر بعد از بازگو کردن هر نکته کلیدی برای این که مخاطب فرصت هضم و جذب مطلب را داشته باشد. به عنوان مثال هر بار که می‌خواست یک شعر را به عنوان تایید حرف‌هایش از یک شاعر معروف بیان کند بین دو مصراع یک مکث شش ثانیه‌ای داشت. در سخنرانی “گرسنه بمان، احمق بمان”، وقفه جابز در دقیقه پنجم (۵:۱۶ تا ۵:۲۲ ) بود.

مروری بر سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد

جابز در انتخاب موقعیت مکث‌ها هم خیلی ماهرانه عمل می‌کرد. مثلا در همین سخنرانی در بخشی از صحبت‌های او می‌شنویم: من حتی تا کنون نمی‌دانستم اندامی به اسم پانکراس در بدن وجود دارد!

او چنین جمله‌ای را با تاکید زیاد و بدون لحظه‌ای مکث قبل یا بعد از عبارت بیان می‌کرد و با عبور سریع از جمله سعی می‌کرد فضا کمدی و نشاط‌ آوری را ایجاد کند.

قانون سوم در سخنرانی

یکی از ترفندهای سخنرانان حرفه‌ای برای یک سخنرانی ترغیب کننده استفاده از قانون سوم است. همان طور که بارها گفته‌ایم طبق این قانون یک کلمه مشخص سه بار در بخش‌های مختلف جمله و با نظم و فاصله خاصی قرار می‌گیرند. به مثال‌های زیر که از صوت سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در سال ۲۰۰۵ استخراج شده است توجه کنید:

  • من درباره سریف و سنزسریف آموختم، درباره فضا مختلفی که بین کاراکترهای یک ترکیب وجود دارد، درباره آن چه که تایپوگرافی را بهتر می‌کند (نمایش سیر تکامل یادگیری جابز)
  • یک کمپانی به نام NeXT را افتتاح کردم، کمپانی بعدی Pixar را تاسیس کردم و سپس عاشق شدم! (جابز به نام بردن از این سه جز سعی دارد از ارتباط آن ها برای نمایش سیر تکاملی در زندگی کاری و شخصی اش استفاده کند)

مروری بر سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد

استفاده از زمینه‌های مرتبط: تولد، زندگی، مرگ، تولد دوباره

سخنرانی جابز بیش از هر چیز به جهت وجود این ارتباطات پنهان در سخنرانی‌اش با کسب وکار خودش و چرخه زندگی مشهور شده است. او در سخنرانی خودش سه بخش مهم زندگی را به بخش مهم بعدی یعنی تولد دوباره ترکیب می‌کند و به این شکل درباره اپل سخن می‌گوید:

  • مرگ دوران تحصیلات اکادمیک در دانشگاه باعث تولد دوره دیگری در زندگی جابز شد که به او فرصت مطالعات بیش‌تری داد
  • ارتباط او با کمپانی اپل متولد شد، رشد نمود و سپس به پایان رسید؛ اما وقتی که NeXT توسط اپل خریداری شد این ارتباط انگار مجددا متولد شد!
  • او از واژه رنسانس برای بیان تولد دوباره کمپانی اپل استفاده می‌کند و معتقد است رنسانس اپل نیز وجود دارد
  • مدتی بعد با سرطان رو به رو شد؛ اما طی عمل جراحی انگار از نو متولد شد

مروری بر سخنرانی الهام‌بخش استیوجابز در دانشگاه استنفورد

این سبک استیوجابز به نحوی به خود دانشجویانی که در حال گفتگو با آن‌ها بود بازمی‌گردد؛ چرا که سعی داشت به آن ها این تجربه را منتقل کند که قرار است همین مسیر را با اندکی تغییر و تحول و به این شکل برای هدفی تازه طی کنند.

درس‌هایی که از متن‌های سخنرانی اوباما باید آموخت

۵ درسی که از متن‌های سخنرانی اوباما باید بیاموزیم

حتما این جمله آشنا و تکراری را شنیده‌اید که می‌پرسند “باراک اوباما چه طور آمریکا را تغییر داد؟”. دوره ریاست جمهوری اوباما یکی از درخشان‌ترین دوره‌هایی بود که تاریخ آمریکا به خود دید. بسیاری از مردم آمریکا بر این باورند که جسارت اوباما در سخنوری و مذاکراتی که انجام داده است در واقع ریسکی بوده که سرانجام به نفع آن‌ها تمام شده است. تمام سخنرانی‌هایی که اوباما در آن‌ها یکه‌تازی می‌کرد به سبب ویژگی های برجسته شخصیتی و هوش و درایت اوباما بوده است. شاید به همین دلیل است که متن‌های سخنرانی اوباما و کلیپ‌های سخنرانی تکان‌دهنده او در آیین‌های گشایش و افتتاحیه تا این حد مورد توجه قرار گرفته است.

با وجود برخی از نقدهایی که به سخنرانی اوباما وارد می‌شود به عنوان یک سخنران باید پذیرفت که تمام اموری که زیر ذره‌بین نقادانه و موشکافانه دنیا قرار داشت توسط همین چارچوب‌هایی که او در شیوه سخنوری خود دنبال می‌کرد به سرانجام رسید.

هر چند که برای سخنرانی به سبک بزرگان دنیا و اهل فن از جمله باراک اوباما راه درازی در پیش داریم اما با مرور متن‌های سخنرانی اوباما می‌توان از همین حالا استانداردهای مهم در نوشتن محتوا را رعایت کرد.

درس‌هایی که از متن‌های سخنرانی اوباما باید آموخت

بعید می‌دانیم که در بزرگ‌ترین رویدادهای آمریکا این تنها اوباما بوده باشد که در نوشتن متن‌ و محتوا سخنرانی خود دخالت داشته است. متونی که از اوباما و بعد از بررسی ویدیوهای سخنرانی مختلف او در دست می‌باشد نشان می‌دهد که تمام ویژگی‌های بارز آن از جمله سادگی، تاثیر خطی کلمات و تضادها و تناسب‌هایی که شنیده می‌شدند حاصل همکاری یک تیم کارکشته و باتجربه می‌باشند.

درس‌هایی که از متن‌های سخنرانی اوباما باید آموخت

شما هم می‌توانید از ویژگی‌های بارز متن‌های سخنرانی اوباما درس بگیرید.

درس اول: مقدمه‌های ساده، قدرتمند و دندان‌شکن

وقتی که به ابتدا بسیاری از سخنرانی‌ها گوش فرا می‌دهیم غالبا با کلماتی مواجه می‌شویم که خیلی ساده به خاطر سپرده نمی‌شوند و پس از مدت کوتاهی فراموش می‌شوند؛ اما متون سخنرانی اوباما در بخش مقدمه خیلی ساده و بی‌آلایش‌تر از سایر سخنرانی‌ها تنظیم شده‌اند.

درس‌هایی که می‌توان از این مقدمه‌ها آموخت عبارتند از:

  • صحبت‌های صادقانه (حداقل برای مردم خود آن کشور) درباره شرایط اقتصادی و جنگ‌ها
  • توجه به روحیه فرومایگی و اعتماد به نفس
  • ظاهر قدرتمند در طول سخنرانی
  • سخنرانی مشارکتی؛ طوری که هرگز متکلم وحده نمی‌شویم و همیشه خود را با مخاطبان “ما” تصور می‌کنیم

چارچوب مقدمه‌ در سخنرانی‌های اوباما

اوباما در افتتاحیه‌ها و زمان سخنرانی، سخنرانی خود را مطابق با ۶ بخش زیر پیش ببرد:

  • سپاسگذاری از کسانی که برای شنیدن نطق او زمان گذاشته‌اند
  • اعتراف به بحران‌های اقتصادی، سیاسی و…مثلا بارها شاهد بودیم که اوباما صراحتا در سخنرانی خود اعلام کرده که ایالات متحده اکنون با چالش فلان رو به رو است
  • تقویت روحیه مقاومت در مخاطبان؛ به این شکل که حتی بعد از اعلام شرایط بحرانی، تقویت امید و انتقال پیام پایداری به آمریکایی‌ها همواره جزئی از برنامه‌های وی بود
  • سخن گفتن با جهان؛ طوری که از موضع قدرت همواره کل دنیا را مخاطب خود قرار داده است

درس‌هایی که از متن‌های سخنرانی اوباما باید آموخت

درس دوم: قدم بر خطوط تاثیرگذار سخنرانی

یکی از بخش‌هایی که متن‌های سخنرانی اوباما را خاطره‌انگیز می‌کند همین صداقت و صراحتی بود که گفته شد؛ اما در سخنرانی‌های وی همواره یک نقطه ضعف بزرگ دیده می‌شود و آن عدم توجه به خطوط تاثیرگذاری در سخنرانی بود. منظور از خطوط تاثیرگذاری، پاره‌ای جملات و عبارات هستند که به صورت کلیدی، بلند و شمرده شمرده در سخنرانی‌ها بیان شده و به جمله معروفی بین مخاطبان تبدیل می‌شود. اگر به سخنرانی‌های اوباما تا کنون با دقت بیش‌تری توجه کرده باشید می‌بینید که:

  1. هیچ خبری از جمله معروف جان اف کندی، از ماندگارترین سخنرانی‌های تاریخ دنیا، “از کشور نخواهید کاری برای شما بکند” را نمی‌شنوید
  2. هیچ خبری از جمله معروف “من رویایی دارم” مارتین لوتر کینگ نیست

البته برخی از جملات معروف هم در این بین به چشم می‌خورد که در کمپین‌های تبلیغاتی اوباما رواج یافتند؛ مثل جمله “بله ما می‌توانیم”.

اگرچه متن‌های سخنرانی اوباما فارغ از تمام این جملات شعارگونه بود اما می‌توان بخش‌هایی از سخنرانی‌هایش که کلیدی‌ و پررنگ‌تر بوده‌اند را به خاطر آورد:

  • بازساری آمریکا را از سرگیرید
  • برای هدایت جهان، یک بار دیگر، آماده هستیم
  • برای جهانی که تغییر کرده باید خود را تغییر دهیم
  • آن چه که اکنون موردنیاز است عصر جدید مسئولیت‌پذیری می‌باشد

درس‌هایی که از متن‌های سخنرانی اوباما باید آموخت

درس سوم: به کارگیری قانون جادویی سه‌تایی

قبلا درباره قانون یک سوم درطراحی اسلایدهای سخنرانی بحث کردیم. اکنون یک قانون یا در واقع روش دیگری را در سخنرانی مورد بررسی قرار می‌دهیم که به قانون سه‌تایی معروف است. طبق این قانون سخنران برای بیان بخش‌های کلیدی و مهم‌تر سخنرانی خود از سه جمله به صورت پشت سرهم استفاده می‌کند که اول آن‌ها با کلمه ثابتی شروع می‌شود و ریتم مشابهی نیز دارند.

متن‌های سخنرانی اوباما پر است از این سه‌تایی‌هایی که با نظم خاصی به کار گرفته شده‌اند. به مثال‌های زیر توجه کنید:

  • اگرچه بهداشت ما گران است، اگرچه آموزش ما در بسیاری از مقاطع با شکست رو به رو می‌شود، اگرچه مصرف انرژی سیاره ما را تهدید می‌کند…
  • برای صرف منطقی منابع، برای اصلاح عادات بد، برای این که کارهایمان را در روشنی روز انجام دهیم…

درس‌هایی که از متن‌های سخنرانی اوباما باید آموخت

درس چهارم: تاثیرگذاری با کمک تضاد و تعارض

گاهی آن قدر موضوع پیچیده می‌شود که بیان تضاد و تعارض‌های موجود در برابر همان قضیه خیلی بیش‌تر در تحلیل و موشکافی به ما کمک می‌کند. در ادامه برخی از این تضادهایی را که در متن‌های سخنرانی اوباما مشهود است می‌خوانید:

  • بدانید که مردم شما، شما را به خاطر آن چه که می‌سازید قضاوت می‌کنند؛ در آن چه که نابود می‌کنید!
  • ما دست یاری خود را بیش‌تر می‌کنیم اگر واقعا می‌خواهید مشت‌های بسته خود را شل کنید!

درس پنجم: گسترش تم یا زمینه موضوع در سخنرانی

اگر موضوع سخنرانی، قصه، نقشه یا طرح اصلی شما باشد، زمینه سخنرانی همان تنظیمات و حالاتی هستند که چاشنی سخنرانی می‌شوند. همین زمینه‌ها هستند که به پیشرفت یک سخنرانی کمک می‌کنند. مثلا در سخنرانی‌های اوباما، زمینه را می‌توان یادآوری قدرت و عظمت ایالات متحده در گذشته‌های دور دانست. به این شکل که مدام ارزش‌ها و عادات گذشته یادآوری می‌شوند. مثلا اگر شما یک سخنران باشید که به سنت‌ها احترام می‌گذارید، می‌توانید این موضوع را لا به لای سخنرانی و در قالب تم یا زمینه بحث یادآوری کنید.

به زمینه متن یکی از سخنرانی‌های اوباما توجه کنید:

تمام آن ارزش‌هایی که می‌گفتند موقعیت ما به آن‌ها بستگی دارد، سخت کار کردن، صبر، میهن‌پرستی، وفاداری، شجاعت، بازی عادلانه، تجمل و کنجکاوی همان فاکتورهای قدیمی هستند؛ اما درست می‌باشند. آن‌ها نیرویی برای حرکت رو به جلو ما بوده‌اند. اکنون نیاز است به همان ارزش‌ها برگردیم.

برخی از زمینه‌هایی که همواره اوباما در سخنرانی‌هایش به آن‌ها پرداخته است عبارتند از:

  1. تا کنون ۴۴ آمریکایی سوگند ریاست‌جمهوری خورده‌اند
  2. تا کنون بوده است و از این پس نیز باید با نسل آمریکایی‌ها همراه باشد
  3. نسل‌های پیشین را به یاد آورید
  4. قهرمانان افتاده‌ای که در آرلینگتون آرمیده‌اند
  5. خاطره آن‌ها کوتاه است
  6. در گذر از نسلی به نسلی دیگر…

به تصویر زیر نگاه کنید:

درس‌هایی که از متن‌های سخنرانی اوباما باید آموخت

در اسنپ شات بالا افعالی را می‌بینید که بیش‌تر توسط باراک اوباما در متون سخنرانی استفاده شده‌اند. کلماتی که درشت‌تر شده‌اند پرکاربردتر بوده‌اند. ملت، آمریکا، آمریکایی، امروز، باید، کار، بحران، اکنون، قدرت، نسل، آزادی، موفقیت، بهتر، معمول و…از جمله افعال پرکاربردی هستند که بیش‌ از سایرین در متون سخنرانی وی دیده می‌شوند.

بررسی 5 سد ارتباطی در سخنرانی و راه های حذف آن‌ها

۵ سد ارتباطی در سخنرانی و راه‌های از میان برداشتن آن‌ها

فرض کنید در حال صحبت کردن با شخصی هستید که می‌خواهد نظر شما را بابت توسعه ارتباطات کاری جلب کند. به سمت شما می‌آید و با صدایی آرام، یکنواخت و خیلی خسته‌کننده می‌گوید: مشتاق کار با شما هستیم و امیدواریم به این همکاری رضایت دهید. به چهره او نگاه می‌کنید؛ بی‌روح بی‌روح! در این مدت حتی یک ثانیه هم احساس نکرده‌اید با او چشم تو چشم شده باشید و برای نشان دادن توجه هم که شده به شما نگاه کرده باشد. اوضاع زمانی وخیم‌تر می‌شود که درباره سوابق کاری و مهارت‌ها از آن‌ها سوال می‌پرسید و هیچ واکنش خاصی از او نمی‌بینید. انگار که سد ارتباطی بین شما و طرف مقابلتان وجود دارد که مانع از برقراری آن حس اعتمادی که دنبالش هستید می‌شود و این بی‌اعتمادی رشته سست ارتباط بین شما و او را بالاخره خواهد گسست!

چه قبل از سخنرانی، چه میانه‌های سخنرانی و چه بعد از آن سوژه‌های مختلفی وجود دارد که هر کدام می‌توانند برای سخنران مسئله باشند. همین جای‌گیری و ژست‌ها در سخنرانی، آماده‌سازی متن‌ها، مشکلاتی که در سوال و پاسخ با حاضران به وجود می‌آید و… همه و همه گره‌هایی هستند که کم کم کوره می‌شوند؛ تا این که به سد ارتباطی بین سخنران و مخاطبانش تبدیل می‌شوند.

این مطلب آگاهی شما را نسبت به همین سدها و راه‌های از میان برداشتن آن‌ها بیش‌تر می‌کند؛ سدهایی که خیلی وقت‌ها با آگاهی خود سخنران ایجاد می‌شوند!

بررسی ۵ سد ارتباطی در سخنرانی و راه های حذف آن‌ها

اگر دقیق‌تر به استخوان‌بندی ارتباطات در سخنرانی بنگریم متوجه می‌شویم که این ارتباط در واقع فرآیند پیچیده‌ای است که در مغز ما در حال انجام می‌باشد و ما سعی داریم با مهارت‌های کلامی خود آن را به بقیه منتقل کنیم. سخنرانی منوط به همین ارتباط اثربخشی است که بتواند سازمان فکری فردی را تغییر دهد. این اثر بخشی زمانی رخ می‌دهد که پیام شما به بهترین شکل و به نحو احسنت توسط گیرنده دریافت شود. اهل فن معتقدند بخش عمده‌ای از مسئولیت انتقال پیام بر عهده سخنرانان است.

شایسته است ما به عنوان یک سخنران موانع راه پر فراز و نشیبی را که در پیش داریم بشناسیم.

بررسی 5 سد ارتباطی در سخنرانی و راه های حذف آن‌ها

سد ارتباطی اول: عدم اشتیاق در سخنران

همه چیز از بی اعتمادی شروع می‌شود. دقیقا همان لحظه‌ای که شما مشغول معرفی محصولی هستید که خودتان به کارایی و عملکردش شک دارید! یک سخنران حرفه‌ای که اتفاقا به تمام جوانب مسلط است می‌داند که قبل از هر چیز باید این شوق و تمایل در چهره او نسبت به محصول، خدمت، نوآوری یا هر سوژه دیگر وجود داشته باشد تا بالاخره در مخاطبان هم ایجاد شود!

با کمی اشتیاق این سد را برای همیشه حذف کنید!

بد نیست کار را با توجه بیش‌تر نسبت به حالات چهره شروع کنید. این که چه طور این کار را انجام دهید هم مهم است و حتما شش کلاه تفکر در فن بیان در این زمینه به شما کمک خواهد کرد.

دقت کنید که حالت چهره با حرف‌هایی که آن لحظه به زبان می‌آورید هماهنگی داشته باشد. اگرچه معمولا حالات چهره با احساسات واقعی ما گره می‌خورند و هماهنگ هستند، اما اگر حالت چهره با پیام شما همخوانی نداشته باشد اولین سد ارتباطی در سخنرانی به وجود آمده است. در این حالت شنونده فکر می‌کند وقتی خودتان به حرف‌هایتان ایمان ندارید پس قطعا کاسه‌ای زیر نیم‌کاسه است!

سد ارتباطی دوم: حرکاتی که باعث حواس‌پرتی می‌شوند

بیش از ۵۰ درصد سخنرانانی که شاهد سخنرانی آن‌ها در مراسم‌های بزرگ و رسمی بودم عادت به حرکاتی داشتند که معمولا باعث حواس‌پرتی می‌شوند. حرکاتی که نشانگر ضعف سخنران در مدیریت زبان بدن در سخنرانی می‌باشند؛ مثل حرکات پا روی هوا، گرفتن خودکار به دست و بازی کردن با سر و ته آن، لمس حلقه دور انگشت‌هایشان و…

بررسی 5 سد ارتباطی در سخنرانی و راه های حذف آن‌ها

این سخنرانان حتی اگر این حرکات اضافی را ترک کنند بالاخره هنگام حرف زدن به حرکت‌های شدید دست نیاز دارند؛ طوری که در تمام لحظات آرنج آن‌ها به اواسط کمرشان قفل شده است و ما به عنوان شنونده همواره شاهد یک ظاهر یکنواخت و تکراری هستیم. اگر شما هم فکر می‌کنید این سد ارتباطی در شما هم به واسطه حرکات بدنتان وجود دارد ابتدا این دو سوال را از خود بپرسید:

  1. فکر می‌کنید از دست‌ها و اشیا اطراف خود بیش از حد استفاده می‌کنید؟ تحرک شما روی صحنه تا چه حد است؟
  2. قبل از سخنرانی، هدف خاصی از برخی از حرکاتتان برای خود مشخص کرده بودید؟

استفاده از حرکت بدن به شرط نیاز برای حذف این مانع

همان طور که گفتیم در یک سخنرانی ترغیب‌کننده همه چیز به جا و اصولی خواهد بود؛ خصوصا حرکات دستی که زبان بدن ما را تشکیل می‌دهند. دست‌ها را به صورت دوره‌ای در طول بدن قرار دهید و هر بار حرکت متفاوتی نسبت به قبل در آن‌ها ایجاد کنید.

مانع اصلی در سخنرانی زمانی به وجود می‌آید که آن چه می‌گویید هیچ ارتباط محسوسی با آن طور که شما این کلمات را بیان می‌کنید ندارد!

بررسی 5 سد ارتباطی در سخنرانی و راه های حذف آن‌ها

حرکت به شرط نیاز در طول سخنرانی باعث می‌شود:

  1. از یک متن، یک تصویر ذهنی به واسطه حرکات بدن شما برای مخاطب شکل بگیرد که مدت زمان ماندگاری بیش‌تری دارد.
  2. انرژی مضاعفی به مخاطبانی تزریق شود که به واسطه یک سخنرانی خسته‌کننده کلیشه‌ای کسل شده‌اند

سد ارتباطی سوم: عدم تمرکز کافی

هر چه قدر که اطلاعات مازاد بیهوده‌ای را به بحث اضافه کنید، امکان حواس‌پرتی و تداخل مطالب در ذهن مخاطب بیش‌تر می‌شود. از این شاخه بدان شاخه پریدن مشکلی است که اکثرا به دلیل سوالات مخاطبان به وجود می‌آید و مانع از تمرکز کافی سخنران به عنوان سد ارتباطی مهمی در سخنرانی می‌شود.

برای حذف این مانع متمرکز بمانید!

  1. خودتان را مثل قطاری تصور کنید که در حال راندن و حمل و نقل مسافران است. به محض این که احساس کردید موضوع در حال بحث از موضوع اصلی فاصله گرفته است ترمز قطار را بکشید!
  2. کلمات کلیدی مهم را به خاطر بسپارید
  3. برای جلوگیری از اختلال در ارائه مطالب پرسش و پاسخ‌ها را به آخر بحث موکول کنید

بررسی 5 سد ارتباطی در سخنرانی و راه های حذف آن‌ها

سد ارتباطی چهارم: پاورپوینتی که چشم و گوش سخنران می‌شود!

مانع ارتباطی بعد درست از جایی شروع می‌شود که پاورپوینت چشم، گوش و سرانجام همه چیز سخنران می‌شود؛ طوری که اگر از پایین به او نگاه کنیم او را فقط در حال روخوانی می‌بینیم! کیفیت سخنرانی زمانی تضمین می‌شود که سد ارتباطی چهارم را با بازنگری در طراحی، انتخاب و تنظیم اسلایدها در سخنرانی از میان بردارید. برای طراحی بهتر اسلایدها به نکات زیر توجه کنید:

  1. اسلایدهای تصویر محور بسازید؛ نه متن محور
  2. پاورپوینت را بر اساس زاویه دید مخاطبان، مدت زمان لازم برای مرور آن‌ها توسط مخاطبان، فریم مناسبی که خواندن در آن راحت‌تر باشد و …طراحی کنید
  3. جزئیات و بخش‌های فرعی را از ساختار اسلایدها حذف کنید. فراموش نکنید که قرار نیست کل متن‌ها را در اسلایدها جمع‌آوری کنیم
  4. اگر بیش از ۶ ماه است که چارچوب اسلایدهای شما در سخنرانی‌های مختلف عوض نشده است، دیگر وقت آن رسیده تا اسلایدها را نونوار کنید!

سد ارتباطی پنجم: قطع تماس چشمی

تنها شاهراه برای بنیان‌گذاری ارتباط، اعتماد است. وقتی که بخشی از سخنرانی را فراموش می‌کنید ناخودآگاه به زمین، سقف یا در و دیوار و سرانجام مخاطبان نگاه می‌کنید. در چنین حالتی تازه کلماتی مثل اِم، اوم و سایر کلمات پرکننده شنیده می‌شوند.

فراموش نکنید که برقراری تماس چشمی تنها راه پایدار برای برقراری ارتباط با مخاطبان است. کسی که از شما به چشم، توجه دیده است وامدار نگاهتان می‌شود و این ارتباط را قطع نمی‌کند!

معرفی تکنیک شش کلاه تفکر در فن بیان

جادو کلام در فن بیان با استفاده از تکنیک شش کلاه تفکر

اصل عمل سخنرانی عمومی و فرآیند بهبود مهارت‌های سخنرانی در هر فرد همچون درنوردیدن ارتفاعات کوه تا رسیدن به قله، طاقت‌فرسا، نفس‌گیر و سرشار از احساسات متفاوتی که در آنی ایجاد می‌شوند و از بین می‌روند می‌باشد. در تمام دفعاتی که روی صحنه رفته‌اید و سخنرانی کرده‌اید پیش آمده که به خاطر تشویق و تمجید عده‌ای فکر کنید بهترین سخنران روی زمین هستید و در مقابل سردی و سکوت برخی هم باعث شود از همه دلسرد شوید. به طور کلی بازی ذهنی سخنرانی در عموم، بازی درهم‌آمیختگی افکار، تجربیات مختلف و احساسات متنوع است. چیزی که برای فهم دقیق‌تر آن به یادگیری تکنیک شش کلاه تفکر به عنوان روشی نوین در مدیریت فن بیان خود نیاز دارید.

تکنیک شش کلاه تفکر، چارچوب سخنرانی‌های فردی و گروهی را تشکیل می‌دهد که اکنون توسط بسیاری از افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد. این تکنیک اولین بار توسط نویسنده‌ای به نام Edward de Bono در سال ۱۹۸۵ در کتابی به همین نام منتشر شد. در طول بیش از ۲۵ سالی که از انتشار این کتاب می‌گذرد، تکنیک‌های معرفی شده توسط افراد مختلفی به روز شده و متناسب با شرایط در آن تغییرات زیادی ایجاد شد تا اکنون ما بتوانیم از آنها برای تصمیم‌گیری و حل مسئله استفاده کنیم.

در این مطلب آموزش تکنیک شش کلاه تفکر را هدف خود قرار داده‌ایم تا با به کارگیری آن فن بیان خود را جادو کنید. همراه ما باشید.

معرفی تکنیک شش کلاه تفکر در فن بیان

پشت فن بیان آبراهام لینکلن و بزرگانی که به واسطه نطق‌های ارزشمندشان نام آن‌ها در تاریخ ماندگار شدند آرامش، تطابق و آمادگی ذهنی خاصی وجود داشت که در کلامشان نمودار می‌شد. de Bono در کتاب خود می‌نویسد:

بزرگ‌ترین دشواری فکر کردن، سردرگمی و آشفتگی آن است. ما در یک لحظه تلاش می‌کنیم بیش‌تر و بیش‌تر فکر کنیم اما همزمان خلاقیت، امید، هیجان، اطلاعات، منطق و احساسات روی سر ما آوار می‌شوند؛ دقیقا مثل وقتی که چندین توپ به صورت همزمان به سمت دروازه‌بان پرتاب شود! تکنیک شش کلاه تفکر به ما کمک می‌کند که مثل رهبر یک ارکستر، به هدایت افکار خود بپردازیم و هنگام حرف زدن بهتر مقاصد خود را به مخاطب نشان دهیم.

معرفی تکنیک شش کلاه تفکر در فن بیان

معرفی تکنیک‌های شش کلاه فکر

تکنیک‌های شش‌گانه کلاه فکر هر یک چارچوب ذهنی برای سخنرانان هستند که باید آن‌ها را به عنوان بخشی از فرآیند کسب آمادگی برای سخنرانی پذیرفت:

  1. کلاه سفید: خنثی و هدفمند؛ با اطلاعات ناقص
  2. کلاه قرمز: احساسی
  3. کلاه سیاه: احتیاط؛ چون ضعف‌ها را هویدا می‌کند
  4. کلاه زدر: خوش بینی؛ امید و تفکر مثبت
  5. کلاه سبز: خلاقیت و ایده‌های نو
  6. کلاه آبی: کنترل، سازماندهی فرآیند تفکر و سایر کلاه‌ها

معرفی تکنیک شش کلاه تفکر در فن بیان

هر زمان که ما در طول حرف زدن یکی از این کلاه‌ها را روی سر خود می‌گذاریم در واقع روی اهدافی که آن کلاه دنبال می‌کند تمرکز کرده‌ایم. فن بیان شامل گذاشتن یک کلاه روی سر، درآوردن و سپس گذاشتن پوشیدن کلاه بعدی دیگر است. طبیعی است که می‌توانیم این روند را به صورت معکوس هم انجام دهیم.

به کارگیری تکنیک شش کلاه تفکر در فن بیان و سخنرانی

همراه ما باشید و ببینید چه طور این تکنیک‌ها می‌توانند در شکل‌گیری و جهت‌دهی اطلاعات، افکار و احساسات ما در سخنرانی عمومی تاثیرگذار باشند:

کلاه آبی: سازماندهی مسیر افکار

وقتی که کلاه آبی را می‌پوشید باید موقعیت را تعریف کنید، پارامتر‌های هدف را تنظیم کرده و برای پوشیدن سایر کلاه‌ها تصمیم‌گیری کنید. تمام این مراحل شرایط را تحت کنترل شما قرار می‌دهد مادامی که برای مسئله، راه حلی پیدا کنید.

بگذارید با دو مثال ساده‌تر بیش‌تر این کلاه را تحلیل کنیم:

من سخنران خوبی هستم؛ اما احساس می‌کنم رشد من بعد کمی با رکود رو به رو بوده و هیچ چیزی در این مدت تغییر نکرده است. بنابراین می‌خواهم بار دیگر پای در مسیر پیشرفت قرار دهم و از این رو قصد دارم با کلاه قرمز شروع کنم؛ کلاهی که به من در جستجو احساساتم کمک می‌کند. بعد از آن کلاه زرد، مشکی و سپس سبز را می‌پوشم.

فکر می‌کنم بازخوردها در سخنرانی و محافلی که اداره می‌کنم کاهش داشته‌اند. بنابراین قصد دارم ابتدا کلاه زرد، سپس مشکی و بعد سبز را برای کشف مشکل اصلی به سر کنم.

معرفی تکنیک شش کلاه تفکر در فن بیان

کلاه سفید: آمار و ارقام هدف

وقتی که کلاه سفید به سر می‌کنید یعنی دید شما نسبت به سخنرانی کاملا علمی و هدفمند شده است. وقتی این کلاه را به سر می‌کنید باید یک لیست از حقایق مربوط به شیوه سخنرانی خود تهیه کنید که در آن خوب و بد کار شما ذکر شده است. به مثال ساده زیر توجه کنید:

  • ۱۱ سال است که  بی‌وقفه سخنرانی می‌کنم
  • اغلب سخنرانی‌های من نصف روز طول می‌کشند
  • با توجه به بازخوردها فکر می‌کنم از ۵ ستاره، ۳٫۵ ستاره را دریافت می‌کنم
  • برای حضور در هر سخنرانی فلان مبلغ را دریافت می‌کنم

کلاه قرمز: انفجار احساسات

وقتی که در استفاده از تکنیک شش کلاه تفکر، کلاه قرمز توجه شما را جلب می‌کند یعنی این بار باید در احساس و درایت خود کنکاش کنید؛ چه این احساسات منفی باشند و چه مثبت. مثال زیر خیلی بهتر کاربرد این کلاه را در فن بیان و سخنرانی نشان می‌دهد:

  • من از بازخوردهای مخاطبانم هم در طول سخنرانی و هم بعد از سخنرانی انرژی زیادی گرفتم
  • از ارتکاب اشتباه مقابل همراهان، همسالان، هم صنفی‌ها و همکاران خود ترس دارم
  • از به اشتراک‌گذاری اطلاعاتم لذت می‌برم

معرفی تکنیک شش کلاه تفکر در فن بیان

کلاه سیاه: احتیاط و بد‌بینی

وقتی که کلاه سیاه به سر می‌کنید باید چشمانتان را باز کنید و محتاط باشید و با دنبال کردن دلایل، به عقب‌نشینی بپردازید. در این حالت سخنران بیش‌تر نقاط منفی و ضعف را دنبال می‌کند و از لیستی که ایجاد می‌شود برای اصلاح معایب کار خود بهره می‌برد؛ مثلا:

کلاه زرد: خوش‌بینی، امید و مثبت‌اندیشی

وقتی که کلاه زرد به سر می‌کنید حتی در سخت‌ترین شرایط هم راه عبوری از میان موانع پیدا می‌کنید. در چنین حالتی می‌توانید تمام نقاط مثبت و جنبه‌های کلیدی سخنرانی خود را با دیدی باز و کاملا خوش‌بینانه بررسی نمایید. به مثال‌های زیر دقت کنید:

  • استفاده از ویدیو میان کلیپ‌هایی که در طول سخنرانی پخش می‌شود هیجان و انرژی مخاطبان را بیش‌تر می‌کند
  • استفاده از قوانین شناخته‌شده در طراحی پاورپوینت سخنرانی باعث بهبود کار من می‌شود
  • به روزرسانی مکرر وب سایت من نشان می‌دهد زنده‌ام، فعالیت دارم و کارهای بیش‌تری را می‌پذیرم

معرفی تکنیک شش کلاه تفکر در فن بیان

کلاه سبز: خلاقیت

وقتی که کلاه سبز به سر می‌کنید تازه چالش واقعی شروع می‌شود. با این کلاه شما مجبور هستید خلاق باشید و ایده‌هایی را در ذهن خود ایجاد کنید که هرگز قبلا به آن‌ها فکر نکرده بودید. در ادامه نمونه‌های خوبی از گفتگو یک سخنران با خود را زمانی که کلاه سبز را برای مدیریت افکارش به سر کرده است می‌خوانید:

  • چه طور است شغل فعلی خود را رها کنم و به صورت متمرکز در زمینه سخنرانی عمومی فعالیت داشته باشم؟
  • چه طور است با یک نفر همکاری کنم و با او در این مسیر سرمایه‌گذاری کنم؟
  • چه طور است سخنرانی‌های زنده را برای همیشه ببوسم و کنار بگذارم و از طریق سایت و به صورت وبینار با مخاطبانم ارتباط بگیرم؟
  • چه طور است هنگام معرفی خودم روی صحنه از موزیک زنده کمک بگیرم؟
  • چه طور است چینش استاندارد متداول داخل سالن برای مخاطبان را تغییر دهم؟