نقد سازنده با استفاده از تکنیک ساندویچ

ارزیابی اصولی و نقد سازنده با استفاده از تکنیک ساندویچ

در جهان امروز نقش احساسات و افکار انسانی در توسعه و تکامل سازمان‌ها و جوامع بسیار پررنگ‌تر شده و برقراری ارتباطات و هم‌اندیشی بین آنها اهمیت بیش‌نری یافته است. در تشکل‌ها و فعالیت‌های سازمانی این افکار و اندیشه‌ها نقش مهم‌تری دارند و برای عملکرد مطلوب و مورد انتظار ضروری‌تر خواهند بود. اما در این بین گاهی افکار، مهارت‌ها و روش‌های هر فرد نیاز به اصلاح دارند که می‌بایست از راه اصولی و موثر خود یعنی نقد سازنده منعکس شود. نقد اگر در دنیا ما به درستی انجام شود سازمان‌ها و جوامع را به سوی تعالی سوق می‌دهد. این در حالی است که نقد منفی و مخرب درست در نقطه مقابل نقد سازنده، روحیه خصومت و پرخاشگری و تضاد را بین انسان‌ها گسترش داده و بسیار مخرب است. هر نقد سازنده‌ای متکی به فن بیان منتقد است و یکی از اصول شناخته‌شده برای ارزیابی صحیح و نقد سازنده تکنیک ساندویچ می‌باشد.

نقد به شرطی که در انتقال آن از فن بیان قوی و موثری استفاده شده باشد نقش عمده‌ای در روابط اجتماعی ایفا می‌کند. در بسیاری از جوامع پیشرفته حال حاضر نقد به عنوان یک رکن اساسی در فعالیت‌های سازمانی نهادینه شده و از آن می‌توان برای ایجاد تحرک در گروه یا تیم‌ها و اعمال نفوذ در اشخاص مختلف برای تغییر خط فکری و عملی آن‌ها استفاده کرد. همه این نکات و نتایج مثبتی که به دنبال آن می‌بینیم به شرطی صادق هستند که نقد، سازنده و اصولی و با استفاده از تکنیک‌های شناخته‌شده و استانداردی انجام شود.

تکنیک ساندویچ از ساده‌ترین تکنیک‌های پایه در ارزیابی افراد می‌باشد که فرصت نقد سازنده را به واسطه فن بیان به افراد می‌دهد. این تکنیک در هر مکان و هر زمانی به درد همه افرادی که به نحوی با جامعه درگیر شده‌اند می‌خورد؛ حتی وقتی که قرار باشد عملکرد ساده همکار خود را ارزیابی کرده و نقاط ضعف او را بیان کنید.

برای آشنایی با تکنیک ساندویچ و چگونگی استفاده از آن در نقد سازنده همراه ما باشید.

نقد سازنده با استفاده از تکنیک ساندویچ

به کارگیری ضعیف انتقاد و عدم آشنایی با روش صحیح ارزیابی، شکست سختی را برای یک تیم متحد یا سازمانی که اتحاد شرط اول و آخر موفقیت آن است به دنبال دارد. از سوی دیگر استفاده آگاهانه و خردمندانه از انتقاد گام بزرگی برای اوج گرفتن یک فعالیت گروهی است.

اصول اولیه ساندویچ برای ارزیابی

اگر هنوز با تکنیک ساندویچ برای برای ایجاد فضای انتقادی و بازخورد بیشتر در سخنرانی یا هر گفتگو دیگری آشنایی ندارید ابتدا با اصول اولیه آن آشنا شوید:

  1. اولین قدم در این تکنیک بیان کردن و حتی بزرگ‌نمایی نقاط قوت فرد مورد نظر شما است
  2. در گام بعدی بخش‌هایی از رفتار یا روش فرد که احتمالا ظرفیت ارتقا یا بهبود را دارند مورد بررسی قرار داده می‌شوند
  3. در آن در کنار برجسته کردن نقاط برجسته افراد و با نگاهی رو به آینده نتیجه‌گیری می‌کنیم

نقد سازنده با استفاده از تکنیک ساندویچ

چرا ساندویچ؟!

علت نام‌گذاری این روش در انتقاد سازنده، قرار گرفتن فیدبک یا نقدهای ما بین همان نقطه نظرات مثبتی است که در قدم اول و قدم سوم یادآوری می‌کنیم. این فن بیان حالتی را ایجاد می‌کند که انگار نقد ما، حتی از نوع تند و تیزش، ساندویچ شده است و تقریبا قابل مشاهده یا ملموس نیست! تئوری این روش این است که با استفاده از تکنیک ساندویچ و وقتی که همه نقاط منفی با بازخوردهای مثبت ما محاصره شده باشند گوینده بیش‌تر به نقد توجه می‌کند.

تکنیک ساندویچ: خوب، بد، زشت

در روش اولیه ساندویچ نقاط ضعف و سوبرداشت‌هایی دیده می‌شود که باعث روی برگرداندن افراد از این روش برای نقد سازنده خواهد شد؛ مثلا:

  • برخی تصور می‌کنند ساندویچ یعنی نقاط قوت- نقاط ضعف- نقاط قوت؛ در حالی که نقد نباید از دید منتقد و فردی که مورد نقد قرار می‌گیرد نقطه منفی تلقی شود!
  • اثر پیوسته موقعیت کلمات روی مخاطب: مخاطبان اصولا به اول و آخر جمله بیش از اواسط جمله توجه می‌کنند
  • افراد عموما نقاط مثبت را بهتر به خاطر می‌سپارند و در نتیجه فرصت برای بهبود نقاط قوت از دست می‌رود
  • ناکامل بودن نقد به روش ساندویچ: در انتقادها به این روش صرفا روی نقاطی که مطلوب ما نبوده‌اند دست می‌گذاریم؛ اما به این که مخاطب باید چه طور به بهبود نقاط قوت خود بپردازد اشاره نمی‌کنیم

نقد سازنده با استفاده از تکنیک ساندویچ

روش اصلاح شده تکنیک ساندویچ برای نقد و ارزیابی

برای انتقاد نرم، نامحسوس و موثر از دنیا اطراف و در حالی که بهترین نتیجه را کسب کنیم روش اصلاح شده‌ای از همان تکنیک ساندویچ وجود دارد که با استفاده از آن می‌توان سازنده نقد کرد. در این روش هر ساندویچ از سه لایه تشکیل شده است:

  1. لایه اول: نان ساندویچ یا همان عنصر ستایش مخاطب توسط منتقد
  2. لایه دوم: ادویه‌جات یا همان مناطقی که جای بهبود دارند
  3. لایه سوم: محتویات اصلی نظیر گوشت یا همان پیشنهادات اختصاصی ما برای مخاطب و در جهت بهبود عملکرد او

نقد سازنده با استفاده از تکنیک ساندویچ

اگر با استفاده از این روش پیش بروید نقد شما نسبت به روش‌های قبلی مزایا خیلی بیش‌تری به دنبال دارد و به زبان ساده‌تر سازنده‌تر است؛ چون:

  1. در این روش بیش‌تر روی نقاط قوت، بخش‌هایی که می‌توانند بهتر باشند و مجددا ستایش مخاطب تمرکز داریم؛ نه الگو خوب- بد – خوب
  2. تشبیه روش ارتقا و بهبود نقاط قوت به بخش‌های اصلی ساندویچ مثل گوشت و سبزیجات نشان می‌دهد که همین بخش یعنی آموزش راهکارهای بهبود نقاط قوت هر فرد، نقاط قوت یک نقد سازنده هستند و تاثیرات به مراتب بهتر و موثرتری دارند

چند نکته حیاتی برای نقد سازنده‌تر

در استفاده از تکنیک ساندویچ چه طبق گذشته و چه با تغییر ساختاری که گفته شد باید به چند نکته توجه داشته باشید؛ واگرنه زمام نقد از دستانتان خارج می‌شود.

انتقاد را ماست‌مالی نکنید!

زمانی یک نقد سازنده به سمت بزرگ‌نمایی و بیهودگی (ماست‌مالی کردن) پیش می‌رود که صرفا ساندویچ لایه خارجی (نان) داشته باشد؛ بی‌محتوا و سیرکننده غیرمغذی! در این حالت لایه خارجی خشک و خسته‌کننده می‌شود و حداقل مواد مغذی را برای مخاطبان دارد. در این حالت منتقد فقط به ستایش مخاطب می‌پردازد و هیچ فضایی برای بهبود و ارتقا باقی نمی‌گذارد. در نهایت نیز هیچ پیشنهاد و راهکاری به فرد ارائه داده نمی‌شود.

نقد سازنده با استفاده از تکنیک ساندویچ

ستایش کاذب را کنار بگذارید

دقیقا مشابه با نکته قبلی، در این حالت نیز منتقد به ستایش مخاطب می‌پردازد و لایه خارجی یا نان ساندویچ توخالی و فقط هوا دارد! در این حالت منتقد با ستایش دروغین و ذکر نقاط مثبتی که در واقعیت وجود ندارند سعی دارد نقدی سازنده داشته باشد؛ اما قطعا نتیجه عکس می‌گیرد!

چاشنی ساندویچ را زیاد نکنید!

تصور کنید برای ظهر مهمانی ترتیب داده‌اید و از مهمانان با سس مایونز به عنوان ناهار پذیرایی کنید. در چنین حالتی احتمالا می‌توانید تصور کنید که مهمانان اولین قاشق را می‌خورند اما بعد از اولین قاشق قطعا از سس مایونز با وجود همه تمایلی که شاید داشته باشند دلزده می‌شوند. چاشنی یا همان لایه دوم ساندویچ نیز به همین صورت است. اگر قرار باشد کل نقد را با انتقاد کوبنده محض به اتمام برسانیم از همان ابتدا مخاطبان خود را دلزده کرده‌ایم. تصور کنید بعد از سخنرانی، منتقد انتقاد موثر و سازنده خود را درباره فن بیان شما به صورت پیوسته و به این شکل بیان کند: تماس چشمی با مخاطب خیلی بد بود، صراحت بیان و فصاحت کلام نداشتید، زبان بدن چنگی به دل نمی‌زد، صدایتان در طول سخنرانی گوشخراش و ناراحت‌کننده بود، زیاد تپق زدید، جلوه‌های بصری نظیر پاورپوینت به سختی قابل خواندن بودند و …

نقد سازنده با استفاده از تکنیک ساندویچ

آموزش انتقاد کردن: نرم،نامحسوس و موثر از دنیای اطراف خود انتقاد کنید

آموزش انتقاد کردن در سخنرانی

نقد و انتقاد بخشی از زندگی ما هستند. اساسا بدون نقد کردن روز ما شب نمی شود. اگر کمی به جزئیات زندگی روزمره خود نگاه کنید می بینید که حتی اگر از انسان های اطرافتان انتقاد نکرده باشید و آن ها را زیر ذره بین ریزبینی خود قرار نداده باشید بالاخره اشیایی در اطراف وجود دارند که شما به نحوی احساسات و دیدگاهتان را نسبت بدان اعلام کرده اید. راحت تر بگوییم؛ انتقاد شاخ و دم ندارد! هر لحظه ما با بررسی اطرافمان حتی بدون این که آموزش انتقاد کردن را دیده باشیم سپری می شود.

چه از محیط اطراف انتقاد کنید و چه مستقیما یک فرد را نقد کنید بالاخره تیر نقد شما انسان های اطراف را هدف می گیرد. انتقاد از یک وسیله به صاحب آن وسیله مربوط می شود. انتقاد از یک خانه به طراح آن ارتباط دارد و حتی اگر اوضاع جامعه را به صورت کلی ارزیابی کنید مسئولان را مورد انتقاد خود قرار داده اید.

انتقاد هر چه که باشد صدمه زننده است. حتی انتقاد سازنده هم احساسات انسان را منقلب می کند تا بتواند نتیجه دهد. انتقاد رئیستان از شما و جلو چشمانتان تا انتقاد دیگران از شما پشت تلفن می تواند روزتان را خراب کند و تمام رویاهایی که در سر داشتید بر باد دهد. تمام این مقدمه چینی ها به خاطر این است که بگوییم انتقاد چه قدر می تواند حساس باشد و چه قدر به هر انسان نزدیک است. حتی گاهی ظاهر ما، برخورد ما و چیزهایی که شاید در شکل گیری آن دستی نداشته ایم هم توسط دیگران نقد می شود.

اگر خودتان طعم مورد نقد قرار گرفتن را چشیده باشید می دانید که نقد و گاهی ایرادگیری دیگران چه قدر می تواند مخرب و آسیب زا باشد. این بار با توجه به آموزش انتقاد کردن که در مطلب امروز دانشگاه زندگی می خوانید می توانید نرم، نامحسوس ولی موثر از دنیای اطراف خود انتقاد کنید؛ بدون این که به احساسات و روحیات دیگران صدمه بزنید. با ما همراه باشید.

آموزش انتقاد کردن به شیوه نرم و موثر

برای شروع انتقاد کردن اول نگاهی به خودتان بیندازید و ببینید اصلا با اصول انتقاد کردن و انتقاد موثر و قهرمانانه آشنا هستید یا نه. به طور کلی برای شروع یک انتقاد به جا و مفید از دنیای اطراف باید به نکات زیر توجه کنید:

شناخت پایه های انتقاد کردن

اولین کار شناخت اصول انتقاد با جستجو کوتاهی در اینترنت است. مطالب زیادی پیرامون شیوه نقد کردن چه به زبان فارسی و چه به زبان های دیگر خواهید یافت که امر نقد کردن را برای شما ساده تر می کنند.

آموزش انتقاد کردن

شناخت احساسات دیگران

برای این شناخت دیگر نیازی به جستجو در اینترنت ندارید. همه ما به خوبی می دانیم که هیچ کس از نقد شدن خوشش نمی آید و اتفاقا اغلب انسان ها به دنبال تایید شدن می گردند. اگر یک انتقاد بیش از حد ادامه یابد و با تندی زیادی همراه باشد نه تنها موثر واقع نمی شود بلکه طرف مقابل شما در صدد انتقام گرفتن بر می آید. شیوه مودبانه صحبت کردن در روند انتقاد از اهمیت زیادی برخوردار است.

آموزش انتقاد کردن

تعیین موضوع نقد

اول باید رفتار طرف مقابل به خوبی مورد بررسی قرار گیرد. در آموزش انتقاد کردن همه چیز آزاد است. فکر کردن، استفاده از تجربیات دیگران و آموزش هایی که به صورت رایگان در سطح اینترنت در دسترس هستند.

باید رفتار فرد مورد نظر را یک بار به خوبی تحت نظر قرار دهید. آیا این برخورد آن قدر اهمیت دارد که بخواهید با حرف هایتان موجبات ناراحتی دیگران را فراهم سازید؟ نمی شود همین موضوع را خارج از یک نقد و به صورت کاملا نامحسوس در میان گذاشت؟

مثل یک کارشناس و فرد با تجربه در این زمینه عمل کنید.

آموزش انتقاد کردن

آشنایی با حقایق انتقاد کردن

وقتی که انتقاد می کنید یادتان باشد که شما در حال تعریف و تمجید نیستید! حین انتقاد کردن خواسته یا ناخواسته حقایقی را باید در میان بگذارید که تلخ هستند. بنابراین پیش از این که انتقاد کنید به تلخی موضوع و ظرفیت طرف مقابلتان توجه کنید. آموزش انتقاد کردن بعد از این که توانستید شرایط و طرف مقابلتان را شناسایی کنید تقریبا به همین جا ختم خواهد شد.

آموزش انتقاد کردن

گزینش واژگان برتر

فراموش نکنید که ما می خواهیم به صورت نامحسوس اطرافمان را مورد نقد قرار دهیم. نقدی که نرم و موثر باشد و به احساسات کسی آسیب نزند. ابزار ما واژگان هستند. واژگانی که می توانند به تیزی چاقو یا به نرمی پنبه باشند. بستگی دارد که شما به واژگان با چه دیدی نگاه کنید.

بهترین واژه آن است که میانه و معتدل باشد. وازگانی که خیلی خوب یا خیلی بد چیزی با مورد نقد قرار می دهند در روند انتقاد کردن بی ارزش هستند.

آموزش انتقاد کردن

شکافتن موضوع

سربسته حرف زدن در فرآیند انتقاد کردن فقط ابهام به جای می گذارد. ابهام هم فقط باعث دلگیری بیشتر شنونده می شود. برای طرف مقابلتان توضیح دهید که چه می خواهید بگویید و چه باعث شده است که شما چنین برداشتی داشته باشید. در این مرحله ممکن است با حالت تدافعی شنونده رو به رو شوید و حس کنید او به شدت ناراحت شده است؛ حتی اگر دوست صمیمیتان باشد.

آموزش انتقاد کردن

انتقاد از محصول و نه سازنده محصول

در انتقاد از یک پروژه کاری که بعد ها به صورت مفصل آموزش انتقاد کردن در چنین شرایطی را توضیح خواهیم داد باید به خود پروژه توجه کنید؛ نه کسی که آن را تولید کرده است. درست است که انسان ها مسئول تولید یک محصول هستند؛ اما زمان انتقاد کردن باید خود محصول را مد نظر قرار دهید نه فردی که آن را تولید یا طراحی کرده است.

آموزش انتقاد کردن

شروع انتقاد با تعریف و تمجید

حتی اگر افراد چندان شایسته تعریف و تمجید نیستند برای این که بهتر بتوانند با نقد کردن شما کنار آیند باید اول انتقاد را به این وسیله شروع کنید: تعریف و تمجید! سعی کنید کاری کنید که شنونده در روند انتقاد بیش تر به خود ببالد و به جای واکنش نشان دادن به شما به نقاط مثبتش فکر کند. بعد از این که کار را با تعریف و تمجید آغاز کردید می توانید به اصل مطلب بپردازید.

آموزش انتقاد کردن

حال که با روند عادی که تحت عنوان آموزش انتقاد کردن معرفی کردیم آشنا شدید بد نیست به خودتان هم حین نقد دیگران توجه کنید و با توجه به این نکات کیفیت نقد را بالا ببرید:

هر نقدی صحیح نیست

انتقاد کردن باید به وسیله اهلش صورت گیرد. اگر اهل این کار هستید دست به نقد بزنید. منظور از اهل شایستگی و توانایی های شما است. مسلما فردی که انتقاد می کند باید از علم و آگاهی بیشتری نسبت به شنونده برخوردار باشد تا برای او قابل قبول واقع شود. در غیر این صورت تمام کلمات بیهوده می شوند.

با بخشش و ملاحت پاسخ دهید

این که افکار شما روی ذهن شنونده تاثیر بگذارد یا بی فایده باشد را خودتان در نهایت تعیین می کنید. همان طور که گفته شد انتقاد در اغلب موارد تلخ است و واکنش منفی به دنبال دارد.اما واکنش شما در برابر واکنش منفی دیگران چه طور است؟ شما هم می خواهید دقیقا همان حرف ها را تکرار کنید یا احیانا برخی از نقاط ضعف را به رخ شنونده بکشانید؟ یا برنامه دیگری برای جلب نظر او دارید؟

ملاحت و بخشش خود در طول فرآیند انتقاد کردن به طرف مقابل نشان دهید. احتمالا این برخورد حس محبت او را نیز فعال می کند.

بیشتر بخوانید| بیشتر بدانید : آموزش سخنرانی ، فن بیان ، دوره آموزش سخنرانی