نوشته‌ها

تکنیک هایی برای استفاده از مکث در سخنرانی

۱۲ نکته برای این که با مکث و وقفه هایتان در سخنرانی خوش بدرخشید!

سخنرانی موفق خیلی وقت ها بیش از این که به گفته های ما وابسته باشد به ناگفته های ما مرتبط است. این که سخنران بداند در هر لحظه به جای حرف زدن چه واکنشی نشان دهد، چه زمانی حرف بزند و چه زمانی سکوت کند هنری است که ارزش آن از حرف زدن قطعا بالاتر است. ناگفته های ما به واسطه مکث یا وقفه هایی ایجاد می شوند که تنها ابزارمان برای فرار کوتاه از جو سخنرانی، بهتر فکر کردن و بهتر تاثیر گذاشتن می باشند. اگر قرار باشد این مکث و وقفه را به چیزی تشبیه کنیم شاید سرعت گیر بهترین و نزدیک ترین مثال باشد؛ چون وقفه ها دقیقا مثل سرعت گیر می تواند شتاب ما را در حرف زدن کنترل کند و مانع از وقوع اتفاقات جبران ناشدنی در سخنرانی شوند!

مکث ارتباط نزدیکی با سرعت صحبت کردن در سخنرانی دارد. شاید تصور کنید ایجاد وقفه های تصادفی بین حرف زدن بیش تر از هر چیزی به خود مخاطب کمک کند و فهم مطلب را برای او ساده تر کند؛ اما حقیقت پشت پرده فراتر و البته مفصل تر از این است و سخنران با مکث کردن از مزایا خیلی بیشتری برخوردار می شود که حتی شاید خودش هم تا به حال متوجه نشده باشد!

دانشگاه زندگی امروز در کنار شما است تا درک درستی از اثرگذاری مکث در سخنرانی، شیوه استفاده از مکث و چگونگی تاثیر آن در شکل گیری روابط افراد پیدا کنید.

تکنیک هایی برای استفاده از مکث در سخنرانی

اگر به درستی مفهوم مکث در سخنرانی را متوجه شده باشید و بتوانید کاملا اصولی از آن استفاده کنید هیچ کس متوجه این وقف یا مکثهای پی در پی نخواهد شد. سبک چرچیل و اسلوب لینکلن و چندین و چند سخنران معروف دیگری که دنیا را بابت فن بیان خود انگشت به دهان کردند نیز قطعا با مکث و وقفه آمیخته بوده است؛ اما چرا و چه طور از وقفه ها استفاده شده که تا این حد نامحسوس باشند؟

تکنیک هایی برای استفاده از مکث در سخنرانی

فواید شش گانه وقفه در سخنرانی ها

ببینید مکث در هنگام صحبت کردن چه مزایایی می تواند داشته باشد که شما از آن ها ممکن است بی خبر باشید:

درک بهتر شما توسط سخنران

شاید مکث یا وقفه ها قبل از این که قرار باشد به عنوان سرعت گیر عمل کنند در واقع نقطه هایی باشند که بتوانیم در پایان جملات خود بگذاریم و به این روش آن ها را ناتمام رها نکرده باشیم. در این باره محققین بارها توضیه ها و نظریه های جالبی ارائه داده اند:

در روابط انسانی و با پیچیده شدن آن، نیاز به مکث برای همه بیشتر احساس می شود. هر چه قدر پیچیدگی بحث شما بیشتر باشد تعداد وقفه ها هم بیشتر خواهد بود. تنها ابزار در دسترس ما در سخنرانی ها مکثهای کوتاهی است تا به وسیله آن ها، عبارات و جملات را قطعه قطعه کرده و به بخش های کوچک تری تقسیم نماییم.

همان طور که قبلا هم در استفاده از اپیستروف در فن بیان گفتیم مخاطبان ما خواننده یک مطلب نیستند که بتوانند با استفاده از ترفندهای خط دار کردن یا کج شدن مطلب متوجه اهمیت آن شوند؛ ما به ابزارهای متفاوتی نظیر مکث نیاز خواهیم داشت!

تکنیک هایی برای استفاده از مکث در سخنرانی

وقفه؛ حامل احساسات شما به نقاط مختلف!

همه چیز به سبک سخنرانی شما بستگی دارد. اگر موضوع و سبک سخنرانی شما فضایی تراژدی را فراهم می کند که احتمالا قرار است همه را تحت تاثیر قرار دهد، قطعا در این فضای غمزده برای تاثیرگذاری بیشتر به مکث نیاز دارید. وقفه ها بهترین ابزار برای حمل یا رواج احساسات ما هستند.

کنترل سرعت با وقف

همان طور که در ابتدا یادآوری شدف از مزایا اولیه وقفه همین کنترل یا تسلط ما روی سرعت سخنرانی خواهد بود. بر همین اساس میزان وقفه ها در سخنرانی بر اساس طول مدت سخنرانی به این ترتیب طبقه بندی می شود:

  • سخنرانی های ۶۰ تا ۹۰ دقیقه ای: مکث های ۰٫۱۵ ثانیه ای
  • سخنرانی های متوسط دو تا دو نیم ساعته: مکث های ۰٫۵ ثانیه ای
  • سخنرانی های بلندمدت: مکث های ۱٫۵ ثانیه ای

در تمام این حالات پر واضح است که اگر قرار باشد سخنران از روی متن روخوانی کند و یک محتوا ثابت و از پیش تعیین شده را ارائه کند وقفه های کمتری نسبت به سخنرانی خودانگیزه ای که قرار است بدون پیش نویس متن سخنرانی صحبت کند خواهد داشت.

تکنیک هایی برای استفاده از مکث در سخنرانی

مکث برای سلامت بدن!

همان طور که گفته شد مکث و وقفه ها مزایا خیلی زیادی را شامل حال خود سخنران می کنند. مثلا با استفاده از همین مکثها است که می توان اصول تنفس صحیح در سخنرانی را پیاده کرد. آب خوردن حین این وقفه ها و تنفس بهتر برای اکسیژن رسانی بهتر به بافت ها از مزایا دیگر هستند.

بازدارنگی مکث نسبت به استفاده از کلمات پرکننده

تکه کلام و اِ گفتن ها در سخنرانی به عنوان کلمات پرکننده مشکل خیلی از سخنرانان حرفه ای می باشند. خصوصا این که راه های جلوگیری از استفاده ناخودآگاهانه و غیرعمدی از آن ها زیاد نیست.

همگامی ذهن و زبان با استفاده از مکث

هنگام حرف زدن، دو مسیر مختلف به صورت همزمان طی می شوند:

  1. مسیر داخلی که همان فکر کردن به مطلبی است که قصد داریم درباره آن حرف بزنیم
  2. مسیر خارجی که باید ترکیبی از واژگان با زبان بدن ترکیب شوند

تکنیک هایی برای استفاده از مکث در سخنرانی

مکث به شما کمک می کند بین این دو مسیر هماهنگی ایجاد کنید و سرعت چینش وازگان را با ادا آن ها برابرسازی نمایید.

تکنیک های استفاده اصولی از مکث

برای استفاده از وقفه، ترفندهای زیر را به خاطر بسپارید:

پیروی از ویرگول های متن برای ایجاد مکث

یکی از بهترین راهنماها برای ایجاد وقفه های به جا، توجه به ویرگول های متن است. این توجه می تواند پردازش ذهنی آنی شما برای استفاده یا عدم استفاده از ویرگول یا کاما در یک جمله باشد. با این ترفند جملات تکه تکه می شوند. به عبارت زیر توجه کنید:

می خواستم همسرم را برای سالگرد ازدواج غافلگیر کنم؛ اما نمی دانستم چه چیزی جوابگو محبت های او خواهد بود.

مکث با توجه به آخر جملات

آخر جملات هم گزینه های خوبی برای شروع مکث های ۰٫۱۵ تا ۱٫۵ ثانیه ای هستند. این مکثها را می توان از روی نقطه، علامت سوال و یا نقل قول های تشخیص داد. به جمله زیر نگاه کنید:

هنوز به خوبی آخرین جمله پدرم را به یاد می آورم: هرگز به سادگی تسلیم نشو!

مکث با رسیدن به انتها بندها یا پاراگراف ها

اگر دو راه قبلی چندان مورد قبول شما نیست پس راه سوم احتمالا ترجیحتان خواهد بود. در این روش با تغییر پاراگراف ها یا بهتر بگوییم؛ تغییر ایده ها است که می توان وقفه هایی را ایجاد می کنیم. مثلا فرض کنید قرار است از تاثیرات استفاده از یک دارو مسکن روی بدن صحبت کنید. وقتی که اولین تاثیر به موفقیت به پایان رسید، وقت آن رسیده است که برای بیان تاثیر دوم در بند دیگر، کمی مکث کنید.

مکث بلافاصله بعد از کلیدواژه ها

اگر قصد دارید مکثها را برای درک بهتر مخاطبان و تاکید بیشتری به کار برید پس بلافاصله بعد از کلمات مدنظرتان یک مکث یا وقفه کوتاه داشته باشید. به جمله زیر دقت کنید:

باور عامیانه بر این است که دارو X رقیق کننده خون است {وقفه} اما تاثیرات آن متفاوت است.

ترفند های به کارگیری مکث در فن بیان

به این دلایل باید استاد مکث در فن بیان و سخنرانی باشید!

نمی دانم تا چه حد با طرز تفکر من موافق هستید؛ اما از نظر من جاده ارتباط با دیگران نظیر یک جاده دوبانده یا دوطرفه است که دور زدن در آن بسیار دشوار و خطرناک است. در واقع وقتی که گوینده سوار بر ماشین فن بیان خود می شود باید ریسک کند. ریسکی که به او راه برگشت از مسیری که انتخاب کرده است را نمی دهد؛ مگر این که واکنش ماشین مخاطب مشخص باشد. فرض کنید به عنوان یک شنونده در یک سخنرانی بزرگ حضور پیدا کرده اید. سخنران هم مثل شما کمربند خود را سفت و محکم بسته است تا حرکت را آغاز کند. اول کار و با ورود به صحنه می پرسد: حال شما چه طور است؟ اوضاع و احوال خوب است؟ ناگهان قبل از این که شما بخواهید جواب او را با صدای بلند بدهید شروع به سخنرانی کند. رفتار سخنران در این لحظه مثل دور زدن در پیچ خطرناک این جاده دوطرفه است. گوینده بدون این که شرایط شما را در نظر بگیرد از جاده ارتباطی خارج شده است؛ بدون این که وضعیت شما را در نظر گرفته باشد. به نظر می رسد اگر این سخنران کمی قبل از شروع بحث مکث می کرد و منتظر واکنش شما می ماند هرگز این تعارض در ارتباط به وجود نمی آمد. شما هم با به کارگیری مفهوم مکث در فن بیان موافق هستید؟

مقدمه ای که گفته شد فقط یک مثال ساده برای نمایش تصمیم گیری های ما در طول سخنرانی بود. حتما نمونه این تکروی ها را در طول مکالمه با دیگران بارها دیده اید. مثل وقتی که پزشک از شما سوال می پرسد و قبل از این که شما بخواهید شرح حال خود را توضیح دهید نسخه تجویز کند! به هر حال در طول فن بیان و برای این که تعامل موثری با بقیه داشته باشید نیازمند اصل مهمی به نام مکث یا وقفه هستید. شما هم خیلی ساده و با شناخت دلایلی که در ادامه می خوانید می توانید به استاد مکث تبدیل شوید و پیچ و خم جاده ارتباطی خود را با موفقیت پشت سر بگذارید.

ترفند های به کارگیری مکث در فن بیان

برای اثبات اهمیت همین وقفه های کوتاه در طول حرف زدن آزمایش های زیادی صورت گرفته است. مثلا طی تحقیق ساده ای سعی شد تاثیر مکث بر فن بیان و سخنرانی مشخص شود. از این رو از تعدادی از دانش آموزان خواسته شد تمام آموخته هایشان را در طول ۲ دقیقه با بقیه به اشتراک بگذارند. این دانش آموزان به دو گروه متفاوت تقسیم شدند: گروهی که بی وقفه آموخته هایش را اعلام می کند و گروهی که بین سخنانش ۲ دقیقه مکث ایجاد کرده بود. در کمال تعجب یادآوری مفاهیم توسط دانش آموزان برای هر گروه با هم تفاوت داشت. ۱۶٫۶۳ درصد از دانش آموزان در پاسخ به گروهی که بی وقفه حرف زده بودند توانستند یادآوری کاملی از مطالب داشته باشند. در مقابل بیش از ۲۲٫۹۷ بعد از سخنان با وقفه و مکث دانش آموزان توانستند مطالب را یادآوری کنند.

جالب تر این که ۸۴٫۳۹ درصد از کلاس بعد از ۱۲ روز قادر بودند مطالب گروهی که با مکث صحبت کرده بود را باز هم به یاد آورند. به نظر می رسد که این مکث دو دقیقه زمان به خاطرسپاری مطالب را تا دو هفته افزایش داده است!

ترفند های به کارگیری مکث در فن بیان

مکث طلایی!

به چند دلیل روی مکث در فن بیان تاکید داریم:

  1. مکث ابزار قدرتمندی برای تاثیرگذاری است.
  2. هنگام استفاده از طنز در سخنرانی ابه کارگیری مکث فرصت کافی برای خندیدن و گفتگو مخاطبان را با هم فراهم می آورد.
  3. مکث فرصت جداسازی افکار را به ما می دهد. گوینده باید به صورت دوره ای مکث کند تا فرصت مرور، هضم و جذب اطلاعات را به شنونده داده باشد.
  4. مکث باعث می شود شنونده پیش دستی کند و به پیش بینی بپردازد. سپس از خود بپرسد در ادامه سخنان  قرار است چه پیش آید؟
  5. مکث بعد از سوال پرسیدن لازم است و باید به مخاطب فرصت تفکر داد.
  6. مکث به منزله پر کردن فضاهای مرده در طول سخنرانی است. مکث کردن روشی است برای این که بتوانید خلا های موجود را پر کنید بدون این که مخاطب متوجه شکاف های موجود شود.
  7. مکث فرصت انعکاس را به مخاطب می دهد. با مکث کردن شنونده می تواند ابهامات ذهنش را با سوال کردن برطرف سازد.
  8. تثبیت مطالب با وجود مکث کردن خیلی سریع تر صورت میگیرد و بازدهی آن هم در دراز مدت بیشتر خواهد بود.

ترفند های به کارگیری مکث در فن بیان

ترفندهای استفاده از مکث در طول تدریس

همان طور که گفته شد مکث در فن بیان یا همان وقفه کوتاهی که در طول سخنرانی داریم فرصت خوبی برای پر کردن شکاف های موجود است. اما در امر تدریس و وقتی که در حال آموزش نکات مختلفی به مخاطبان خود هستیم در واقع کمک بزرگی به یادگیری آن ها نموده ایم. ترفند های زیر بهترین توجیه یا بهانه برای مواقعی هستند که هم می توانیم فراموشی خود را درباره یک مطلب بدین وسیله پوشش دهیم و هم به دانش آموز یا دانشجو فرصت یادگیری بهتر بدهیم:

  1. خلاصه برداری: از مخاطبان خود بخواهید کاغذ به دست شوند و هر چه که از بحث امروز به یاد دارند را به عنوان خلاصه یادداشت کنند.
  2. مشورت و همکاری: از آن ها بخواهید کاغذ های خود را با هم رد و بدل کنند. یادآوری کنید که می توانند کم و کسر موجود در برگه ها را با آموخته و دانش خود تکمیل نمایند و در واقع کمبود های بقیه را برطرف سازند.
  3. تاکید روی نکات مهم: ترفند بعدی مشخص کردن نکات مهم در طول بحث است. با این کار در واقع دانش آموز یا دانشجو بهتر می تواند نکات کلیدی را حین مرور پیدا کند.
  4. پاس دادن برگه ها به حداقل پنج نفر: در این روش از هر دانش آموز یا دانشجو درخواست می شود برگه یادداشت خود را حداقل به دست پنج نفر دیگر بسپارد و خودش هم حداقل پنج برگه در دست داشته باشد. سپس می توانند به مشورت و همفکری درباره یادداشت ها بپردازند.

ترفند های به کارگیری مکث در فن بیان

سه زمان طلایی برای مکث کردن در سخنرانی یا مکالمه

ابتدا سخنرانی و جهت نمایش علاقمندی و اشتیاق خودتان

مهم ترین وظیفه ما به عنوان کسی که آغاز کننده یک بحث است انتظار برای مشاهده واکنش دیگران است. نباید این قدر حرافی کنیم تا دیگران فکر کنند در حال ضایع کردن حق آن ها هستیم. بنابراین اگر ابتدا کار را با سلام و احواپرسی شروع کنیم بهتر است مکث در فن بیان را یاد گرفته و آن را چاشنی کار خود کنیم. از این رو قطعا ابتدا سخنرانی مهم یکی از سه گانه هایی است که باید در آن لحظه مکث کردن را بیاموزیم.

ترفند های به کارگیری مکث در فن بیان

بخش های کلیدی سخنرانی و جهت اطمینان

وقتی که در حال بیان کردن موضوع مهمی هستیم  و می خواهیم بدانیم تمام حاضرین متوجه حرف های ما شده اند بهتر است مکث کنیم. مکث در فن بیان و در این زمان یک فرصت جبران برای کسانی است که شاید در فهم مطالب کندتر هستند و برای آنالیز داده ها نیازمند زمان هستند. با این روش می توان متوجه شد چه کسی با گوش دادن فعال به چشمان ما خیره شده است و چه کسی فقط شنونده بوده است!

ترفند های به کارگیری مکث در فن بیان

زمان اعتشاش یا ایجاد سر و صدا در سخنرانی

در تمام سخنرانی ها ممکن است سر و صدا و بی نظمی ایجاد شود. پیشنهاد ما در این مواقع سکوت محض است. سکوتی که بالاخره دیگران را نسبت به وجود شما هشیار می کند.